Nowoczesne Doradztwo Zawodowe

Kariera jak mozaika. Jak przygotować młodzież do łączenia różnych ról zawodowych, projektów i źródeł dochodu?

Pytanie o przyszłość pracy jest dziś często stawiane. Jednocześnie udzielenie na nie jednoznacznej odpowiedzi wydaje się niezwykle trudne. Rozwój sztucznej inteligencji, automatyzacja i transformacja cyfrowa zmieniają rynek pracy w bardzo szybkim tempie, a przewidzenie, które zawody znikną, a które dopiero powstaną, staje się coraz trudniejsze[1].

W tej rzeczywistości tradycyjny model kariery – jeden zawód, jeden pracodawca, jedna ścieżka rozwoju – traci na aktualności. Coraz większego znaczenia nabiera natomiast koncepcja kariery mozaikowej, znanej też jako portfolio working, czyli świadomego łączenia kilku ról zawodowych, projektów i źródeł dochodu.

Zrozumienie tego zjawiska staje się dziś istotnym elementem warsztatu doradcy zawodowego pracującego z młodzieżą.

Z artykułu dowiesz się:

  • Czym jest kariera mozaikowa i czym różni się od dodatkowej pracy zarobkowej
  • Dlaczego łączenie różnych ról zawodowych, projektów i źródeł dochodu zyskuje na znaczeniu
  • Jakie kompetencje i w jaki sposób warto rozwijać u młodzieży z myślą o zmieniającym się rynku pracy

20 minut, które zmieniają perspektywę. Jak przeprowadzić skuteczną indywidualną mikro-konsultację zawodową z uczniem?

Indywidualne konsultacje należą do najważniejszych form realizacji doradztwa zawodowego, ale jednocześnie są jednym z największych wyzwań organizacyjnych w szkole. W realiach współczesnej oświaty doradca zawodowy rzadko dysponuje możliwością zaplanowania komfortowego, 45-minutowego spotkania „jeden na jeden” z każdym uczniem. Harmonogramy są napięte, a grupy młodzieży wymagającej wsparcia liczne. Warte zastosowania w takich sytuacjach są krótkie konsultacje. Jednak by miały one sens i przynosiły wymierne korzyści, należy zrezygnować z przypadkowości na rzecz precyzyjnej struktury, sprawdzonych technik pytających oraz jasnego kontraktu.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jak zaplanować indywidualne spotkanie z uczniem
  • Z jakich narzędzi skorzystać w czasie pracy „jeden na jeden”
  • Jakie tematy poruszyć podczas zajęć indywidualnych
Nie wszystko potrafię od razu. Jak zaplanować rozwój potrzebnych umiejętności?

Nie wszystko potrafię od razu. Jak zaplanować rozwój potrzebnych umiejętności?

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadpodstawowych. Scenariusz wspiera realizację treści programowych dotyczących rozpoznawania obszarów do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego, konfrontowania własnych zasobów z oczekiwaniami pracodawców oraz ustalania celów, zadań i działań. Załączniki nr 4–6, pkt 1.2, 2.4 i 4.1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325, ze zm.). 

Cel główny: rozwijanie umiejętności rozpoznawania własnych zasobów i obszarów do rozwoju oraz planowania dalszej nauki.

Cele szczegółowe:

Uczeń:

  • rozpoznaje swoje zasoby, w tym te zdobyte poza szkołą,
  • porównuje swoje zasoby z wymaganiami pracodawców i określa umiejętności, które powinien rozwinąć,
  • tworzy konkretny plan rozwoju jednej umiejętności, uwzględniając pierwszy krok, termin i sposób poradzenia sobie z przeszkodą.

Metody pracy:

  • rozmowa kierowana,
  • praca indywidualna,
  • praca w parach,
  • praca w grupach,
  • analiza ogłoszeń o pracę,
  • miniwykład.

Środki dydaktyczne:

  • tablica, pisak, długopisy, kartki,
  • „Ogłoszenia” (załącznik nr 2) – dla każdej grupy,
  • „Mój plan na jedną umiejętność” (załącznik nr 3) – dla każdego ucznia.
  • „Mój plecak zasobów” (załącznik nr 1) – dla każdego ucznia,

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Przykład rocznego programu doradztwa zawodowego na rok szkolny 2026/2027 dla klas IV–VI

Przykład rocznego programu doradztwa zawodowego na rok szkolny 2026/2027 dla klas IV–VI

Na początku każdego roku szkolnego doradca zawodowy jest zobowiązany do przygotowania rocznego programu realizacji doradztwa zawodowego. Dokument ten służy zaplanowaniu na cały rok szkolny działań związanych z doradztwem zawodowym. Program opracowuje nauczyciel pełniący funkcję doradcy zawodowego lub inny nauczyciel wskazany przez dyrektora szkoły, współpracując przy tym z pozostałymi nauczycielami, pracodawcami, izbami gospodarczymi oraz przedstawicielami poszczególnych branż. Gotowy program zostaje przedstawiony radzie pedagogicznej w celu jego zaopiniowania, a następnie przekazany dyrektorowi szkoły do zatwierdzenia. Należy tego dokonać nie później niż do 30 września. Przedstawiony wzór programu uwzględnia zmiany, które obowiązują od 1 września 2026 r.

Przykład rocznego programu doradztwa zawodowego na rok szkolny

Przykład rocznego programu doradztwa zawodowego na rok szkolny 2026/2027 dla klas VII–VIII

Doradca zawodowy ma obowiązek opracować roczny program realizacji doradztwa zawodowego na początku każdego nowego roku szkolnego. Planuje w ten sposób działania z zakresu doradztwa zawodowego na cały rok. Program przygotowuje nauczyciel doradca zawodowy (lub inny nauczyciel wyznaczony przez dyrektora) we współpracy z innymi nauczycielami, pracodawcami, izbami gospodarczymi lub przedstawicielami branż. Następnie podaje go do opiniowania radzie pedagogicznej i przekazuje dyrektorowi do zatwierdzenia w terminie do 30 września. Zaproponowany przykład programu uwzględnia zmiany wprowadzone od 1 września 2026 r.

Konkurs dla doradców zawodowych – zapraszamy do zabawy!

Rozwiąż wykreślankę. Znajdź i skreśl podane wyrazy. Odczytaj hasło z liter zapisanych na nieskreślonych polach (od lewej do prawej wersami od góry do dołu). Wyślij je e-mailem na adres [email protected] do końca bieżącego miesiąca. Wygraj atrakcyjne nagrody.

W poszukiwaniu autorytetu – żywy kompas na drodze do przyszłości

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII szkoły podstawowej: uczeń określa aspiracje i potrzeby w zakresie własnego rozwoju i możliwe sposoby ich realizacji; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Scenariusz zajęć Klasy VII–VIII.

Trendy, wiedza i przekonania – co naprawdę steruje twoim wyborem zawodu?

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń wyjaśnia zjawiska i trendy zachodzące na współczesnym rynku pracy, z uwzględnieniem regionalnego i lokalnego rynku pracy oraz dokonuje syntezy przydatnych w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej informacji o sobie wynikających z autoanalizy, ocen innych osób oraz innych źródeł; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Scenariusz zajęć Klasy VII–VIII.

Przyszłość rynku pracy a wyniki badań GUS. Jak wykorzystać dane statystyczne w doradztwie zawodowym?

Planowanie kariery zawodowej jeszcze nigdy nie było tak wymagające. To, co dziś wydaje się bezpiecznym wyborem, za kilka lat może prowadzić w ślepy zaułek. Dlatego doradca zawodowy powinien stale aktualizować swoją wiedzę o tym, jak zmienia się rynek pracy. Jednymi z najbardziej wiarygodnych źródeł są publikacje Głównego Urzędu Statystycznego. Ich umiejętna analiza pomaga zrozumieć zmiany, które warto brać pod uwagę podczas planowania przyszłości edukacyjnej i zawodowej. Punktem wyjścia do rozważań w niniejszym artykule jest najnowsza publikacja Głównego Urzędu Statystycznego „Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju”[1]. Zawarte w niej dane pokazują aktualną sytuację na polskim rynku pracy.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jakie wnioski z informacji zawartych w najnowszej publikacji GUS mogą wyciągnąć doradcy zawodowi oraz uczniowie planujący swoją przyszłość
  • Jakie rodzaje aktywności z wykorzystaniem danych statystycznych warto zaproponować uczniom
  • Jakie błędne wnioski mogą wysnuć uczniowie, którzy nie mają wprawy w analizowaniu danych statystycznych

Doradztwo edukacyjno-zawodowe dla uczniów z niepełnosprawnościami w praktyce – jak sprawić, aby było rzeczywiście dostępne i efektywne?

Cenne może być włączenie osób z niepełnosprawnościami w poszczególne etapy planowania zmiany i korzystanie z ich opinii co do przydatności i skuteczności rozwiązania[1] – wypowiedź doradcy zawodowego, uczestnika warsztatów współtworzenia dostępnych narzędzi poradnictwa.

W procesach doradztwa edukacyjno-zawodowego sięgamy po różne metody wsparcia uczniów i uczennic. W różnorodnej grupie młodych ludzi, w tym osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności, konieczna jest analiza indywidualnych potrzeb w zakresie niezbędnych adaptacji poszczególnych elementów prowadzonego wsparcia.

Z artykułu dowiesz się:

  • Czy warto zaangażować ucznia w proces planowania wsparcia dla niego?
  • Jakimi zasadami należy się kierować podczas współprojektowania rozwiązań z uczniem radzącym się?
  • Co to jest Szkolne Forum Ekspertów Praktycznej Dostępności (EPD)?
Metoda World Café - ciekawa metoda warsztatowa

Metoda World Café w szkole ponadpodstawowej. Jak rozmawiać z młodzieżą o przyszłości?

Metoda World Café proponuje w edukacji zamianę szkolnych ławek na stoliki kawiarni. To ciekawy sposób na stworzenie warunków do swobodnej rozmowy i wymiany pomysłów. Jak wykorzystać World Café podczas zajęć z doradztwa zawodowego i porozmawiać z młodzieżą o jej przyszłości w trochę inny sposób? 

Z artykułu dowiesz się:

  • Na czym polega metoda World Cafe?
  • Na jakie tematy warto dyskutować przy „kawiarnianych stolikach” podczas zajęć z doradztwa zawodowego?
  • Jaką rolę przyjmuje podczas pracy moderator i kim jest gospodarz?

Co nas czeka po wakacjach? O zmianach w rozporządzeniu w sprawie doradztwa zawodowego

W styczniu 2026 roku opublikowano nowelizację rozporządzenia z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego, która w istotny sposób zmienia sposób organizacji i realizacji tego obszaru w szkołach. Zmiany wchodzą w życie 1 września 2026 r. W związku z tym przed szkołą, a zwłaszcza doradcami zawodowymi, czas intensywnych przygotowań. To strategiczny zwrot w stronę doradztwa opartego na danych, technologii i ścisłej relacji z rynkiem pracy.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jakie zmiany wprowadzono w rozporządzeniu
  • Jakie korzyści przynoszą dla uczniów i doradców
  • Jak przygotować się do nadchodzącego roku szkolnego

Wsparcie (nie tylko) na starcie, czyli kilka słów o możliwościach kierowania rozwojem uczniów szkół podstawowych przy wsparciu programów stypendialnych

Zadanie w pracy doradcy zawodowego w szkole podstawowej nie jest ograniczone tylko do pomocy w wyborze przyszłej ścieżki edukacyjnej. Doradca pełni również rolę przewodnika, który wskazuje uczniom miejsca i możliwości pozwalające rozwijać zainteresowania poza szkołą.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jakie formy programów wspierających rozwój dziecka są dostępne dla uczniów szkół podstawowych?

  • Co można wygrać w ramach dostępnych programów?

  • Udział w którym programie angażuje całą szkołę?

„Jak chcielibyście przeżyć swoje życie?” – narzędzia wsparcia w poradnictwie socjodynamicznym

Punktem wyjścia w poradnictwie socjodynamicznym jest akceptacja, że życie i kariera są ze sobą powiązane. Doradca zawodowy, pracujący zgodnie z założeniami wspomnianego nurtu, wspólnie z uczniami przygląda się ww. obszarom jednocześnie. Podstawową perspektywą jest uważna analiza możliwości rozwoju kariery osób radzących się w kontekście wszystkich kluczowych obszarów życia, które są istotne dla młodych ludzi 1 .

Z artykułu dowiesz się:

  • Z jakich narzędzi może skorzystać doradca w poradnictwie socjodynamicznym?

  • Jaka jest rola doradcy w poradnictwie socjodynamicznym?

  • Jakie są cele poradnictwa socjodynamicznego?

Ocena na świadectwie i klasyfikowanie z doradztwa zawodowego w szkole podstawowej

Ocena na świadectwie i klasyfikowanie z doradztwa zawodowego w szkole podstawowej

Przedmiot doradztwo zawodowe jest realizowany w technikach i branżowych szkołach 1 stopnia w wymiarze 10h/cykl kształcenia. Jest to przedmiot obowiązkowy nie ma na nim oceniania. Co jest podstawą do wpisania uczniowi w rubryce ocena końcowa "uczęszczał". Co w przypadku, gdy uczeń nie pojawił się na zajęciach ani razu lub pojawił się 1-2 razy.

Z artykułu dowiesz się:

  • Czy z zajęć doradztwa zawodowego wystawia się oceny stopniowe lub opisowe?
  • Czy uczeń ma obowiązek uczestniczenia w zajęciach z doradcą zawodowym?
  • Czy można nie klasyfikować ucznia z powodu przekraczającej 50% liczby spotkań nieobecności na zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego?