Katarzyna Kielisiak

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń dokonuje syntezy przydatnych w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej informacji o sobie wynikających z autoanalizy, ocen innych osób oraz innych źródeł; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: uczeń tworzy narracyjną mapę swojej przyszłości, opartą na wartościach, doświadczeniach i możliwych scenariuszach dalszego rozwoju. Cele szczegółowe: Uczeń: identyfikuje swoje mocne strony i role, które pełni w życiu codziennym, nazywa wartości, które są dla niego ważne, i potrafi wskazać sytuacje, w których te wartości mają znaczenie, rozpoznaje wydarzenia i doświadczenia, które wpłynęły na jego zainteresowania, oraz sposób postrzegania siebie, tworzy co najmniej trzy alternatywne scenariusze swojej przyszłości, rozumiejąc, że ścieżki rozwoju mogą się zmieniać, rozwija umiejętność refleksji i rozmowy o sobie, korzystając z pytań wspierających. Metody pracy: praca w parach, praca indywidualna, dyskusja. Środki dydaktyczne: karteczki samoprzylepne, kartki A3, kolorowe mazaki lub kredki, kolorowy papier, naklejki, symbole, wycinki itp. dowolny podkład muzyczny. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas IV–VI: uczeń planuje swoje działania lub działania grupy, wskazując szczegółowe czynności i zadania niezbędne do realizacji celu; załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: uczeń wzmacnia swoją pewność siebie, pozytywne nastawienia do własnych kompetencji oraz buduje motywację do rozwijania talentów. Cele szczegółowe: Uczeń: rozpoznaje swoje mocne strony i talenty, potrafi nazwać sytuacje, w których sobie dobrze radzi, kształtuje pozytywne myślenie i utrwala wzmacniające sposoby mówienia o sobie, uczy się wyznaczać drobne, osiągalne cele. Metody pracy: rozmowa kierowana, praca indywidualna, praca w parach, praca grupowa. Środki dydaktyczne: kartki, flipchart i pisaki, Zrobię to! Afirmacja w praktyce – kata pracy (załącznik nr 1) – dla każdej pary, Kartki mocy – zestaw kart afirmacji (załącznik nr 2). Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Rola doradcy zawodowego w procesie wspierania młodzieży w wyborach edukacyjno-zawodowych jest wielowymiarowa. Jego zadaniem nie jest jedynie dostarczanie informacji o zawodach, ale także towarzyszenie młodym ludziom w procesie odkrywania tożsamości, wartości i potencjału. Młodzi ludzie często nieświadomie przyjmują funkcjonujące w społeczeństwie stereotypy. Jednym z największych wyzwań w pracy doradcy zawodowego jest rozpoznawanie i przełamywanie stereotypów, które ograniczają horyzont decyzyjny uczniów.

Proces podejmowania decyzji edukacyjno-zawodowych jest jednym z najważniejszych etapów rozwoju młodego człowieka. Wybór ten wynika nie tylko z indywidualnych zainteresowań i predyspozycji, ale również z wpływu środowiska. W tym kontekście znaczącą rolę odgrywają stereotypy, czyli utrwalone w świadomości człowieka systemy uproszczonych poglądów odnoszących się do różnych spraw, rzeczy, osób, grup społecznych oraz instytucji1. Zawężając tę definicję do życia zawodowego, uogólnione i często nieprawdziwe przekonania na temat różnych zawodów, przypisujące im określone cechy, umiejętności lub grupy społeczne to stereotypy zawodowe.

Współczesna edukacja staje wobec wyzwań związanych z dynamicznie zmieniającym się rynkiem pracy i rosnącą niepewnością społeczną. Rynek pracy XXI wieku wymaga od ludzi nie tylko wysokich kompetencji poznawczych i zawodowych, ale również zdolności społecznych i emocjonalnych.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń określa wpływ stanu zdrowia na wykonywanie zadań zawodowych oraz określa własną hierarchię wartości i potrzeb; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: poznanie sposobów radzenia sobie z emocjami w sytuacji egzaminacyjnej, aby świadomie przygotować się do egzaminu ósmoklasisty. Cele szczegółowe:Uczeń: potrafi rozpoznać emocje towarzyszące stresującym sytuacjom na przykładzie egzaminu, uświadamia sobie, że emocje mogą wspierać lub utrudniać działanie, poznaje techniki radzenia sobie z napięciem emocjonalnym, kształtuje umiejętności autorefleksji, samooceny i planowania działań. Metody pracy: burza mózgów, praca zespołowa, praca w parach, miniwykład z elementami dyskusji, praca indywidualna – ćwiczenia relaksacyjne. Środki dydaktyczne: flipchart i pisaki, karteczki samoprzylepne, pudełko lub koszyk, Emocje na egzaminie ósmoklasisty – co mogę zrobić? (załącznik nr 1) – dla każdej pary. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń dokonuje syntezy przydatnych w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej informacji o sobie wynikających z autoanalizy, ocen innych osób oraz innych źródeł; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).Cel główny: uświadomienie uczniom, jak opinie innych wpływają na ich samoocenę i wybory. Cele szczegółowe:Uczeń: potrafi wskazać swoje mocne strony widziane oczami innych, rozróżnia informacje wspierające od zniechęcających, zastanawia się, czy opinie innych są dla niego pomocne w wyborze ścieżki edukacyjno-zawodowej, wyciąga wnioski na temat znaczenia własnej samooceny w podejmowaniu decyzji. Metody pracy: burza mózgów, praca w parach, minidyskusja, praca indywidualna. Środki dydaktyczne: flipchart i pisaki, karteczki samoprzylepne, Moje mocne strony (załącznik nr 1) – dla każdego ucznia, Opinia wspierająca, neutralna czy blokująca? (załącznik nr 2) – dla każdego ucznia. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Model Wielkiej Piątki (Big Five) to, uznawany w psychologii za rzetelny, pięcioczynnikowy model osobowości. Składa się z pięciu cech, które stanowią praktyczne ramy rozumienia osobowości człowieka. Poznanie tych cech uczniów może pomóc doradcom zawodowym w szkole podstawowej lepiej zidentyfikować ich predyspozycje, wspierać rozwój kompetencji oraz zaplanować dostosowane do wieku działania profilaktyczno ‑doradcze. Z artykułu dowiesz się: Czym jest model pięciu czynników osobowości Wielka Piątka?  W jakich pięciu wymiarach (OCEAN) opisuje się różnice indywidualne osobowości ucznia i co oznacza wysoki lub niski poziom każdej cechy w zachowaniu szkolnym? Jakie praktyczne strategie i ćwiczenia doradca i nauczyciele mogą zastosować, aby rozwijać mocne strony uczniów i wspierać obszary trudniejsze? Jak wykorzystać wiedzę o Wielkiej Piątce przy planowaniu wstępnej ścieżki kariery ucznia oraz w pracy z rodzicami i zespołem pedagogicznym?

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń rozpoznaje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe); załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: zrozumienie podstawowych zasad i znaczenia mediacji jako sposobu rozwiązywania konfliktów. Cele szczegółowe, uczeń: wie, czym są mediacje, i zna podstawowe zasady ich prowadzenia, rozumie rolę mediatora w rozwiązywaniu konfliktów, potrafi wskazać sytuacje, w których warto skorzystać z mediacji, rozwija umiejętność rozwiązywania konfliktów poprzez dialog. Metody pracy: burza mózgów, praca grupowa, role-play, miniwykład, praca indywidualna. Środki dydaktyczne: flipchart i pisaki, Karta pracy – pytania podsumowujące (załącznik nr 1). Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń rozpoznaje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe); załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: rozwijanie u uczniów świadomości znaczenia kreatywności w życiu codziennym i w przyszłej pracy zawodowej oraz kształtowanie umiejętności twórczego myślenia i działania. Cele szczegółowe, uczeń: rozumie, czym jest kreatywność i jakie ma znaczenie w życiu, potrafi wymienić sposoby rozwijania swojej kreatywności, potrafi współpracować w grupie, dzieląc się pomysłami. Metody pracy: burza mózgów, praca grupowa, dyskusja kierowana, praca indywidualna, metoda śnieżnej kuli. Środki dydaktyczne: flipchart i pisaki, arkusze/kartki papieru, Moja kreatywność – karta refleksji (załącznik nr 1) – dla każdego ucznia. Przewidywany czas realizacji: 45 min.