Metoda World Café w szkole ponadpodstawowej. Jak rozmawiać z młodzieżą o przyszłości?

World Café to metoda pracy grupowej, która opiera się przede wszystkim na rozmowie. Uczestnicy spotykają się w kilka osób przy stolikach i rozmawiają na określony temat, korzystając z przygotowanych wcześniej pytań. Przy każdym stoliku znajduje się gospodarz – on pozostaje w jednym miejscu przez kolejne rundy. Po zakończeniu rundy rozmowy pozostali uczestnicy zmieniają stoliki. Gospodarz przedstawia nowej grupie najważniejsze wątki z wcześniejszej rozmowy, a uczestnicy rozwijają je, dodając własne pomysły.

Sama nazwa metody nie jest przypadkowa. World Café powstała w 1995 roku w domu Juanity Brown i Davida Isaacsa w Mill Valley w Kalifornii. Podczas spotkania poświęconego kapitałowi intelektualnemu planowano dyskusję w dużym kręgu na zewnątrz. Deszcz sprawił jednak, że uczestnicy przenieśli się do środka i zaczęli rozmawiać w małych grupach przy stolikach. W kolejnych rundach zmieniali miejsca, dzięki czemu mogli poznawać i rozwijać pomysły, które pojawiły się wcześniej.

W formule World Café każdy uczestnik ma możliwość wniesienia do rozmowy własnej perspektywy i nowych pomysłów. Nie trzeba być ekspertem w omawianym temacie ani mieć gotowej odpowiedzi – można podzielić się skojarzeniem, refleksją czy wątpliwością. Kolejna osoba może rozwinąć przedstawiony pomysł, uzupełnić go lub spojrzeć na niego z zupełnie innej strony.

Taka forma pracy dobrze sprawdza się w kontaktach z młodzieżą, umożliwia poznanie różnych punktów widzenia. Rozmowa może dotyczyć m.in. tego, jaka praca daje satysfakcję, jakie kompetencje będą potrzebne w przyszłości czy co warto wziąć pod uwagę przy planowaniu własnej drogi zawodowej.

Temat i liczebność grupy

Na początku należy określić temat spotkania, przykładowo „Jakie kompetencje będą ważne na rynku pracy za 10 lat?” albo „Co warto brać pod uwagę przy wyborze przyszłego zawodu?”. Następnie ustala się liczbę uczestników i łączy ich w małe grupy. Przy jednym stoliku najlepiej posadzić od 3 do 5 osób, a wśród nich wyznaczyć gospodarza.

Pytania

Kolejny krok to przygotowanie pytań. Warto przyjąć zasadę, że każdy stolik otrzymuje jedno pytanie związane z głównym tematem spotkania. Pytania powinny być ze sobą powiązane i prowadzić rozmowę w różnych kierunkach lub stopniowo ją pogłębiać. Ważne, żeby były to pytania otwarte i pozwalały na rozwiniętą odpowiedź. 

Gospodarz stolika

Ważną osobą jest gospodarz stolika. On pozostaje przy swoim stoliku podczas kolejnych rund. Jego zadaniem jest przywitanie nowej grupy i krótkie przedstawienie najważniejszych wątków wcześniejszej rozmowy. Gospodarz nie musi na siłę kierować dyskusją ani cytować wszystkich wypowiedzi. Wprowadza pytanie i pomaga nowym uczestnikom zorientować się, o czym rozmawiała poprzednia grupa, tak aby mogli rozwijać temat. Po zakończeniu ostatniej rundy gospodarz przedstawia najważniejsze wnioski, które pojawiły się przy jego stoliku. 

Papierowe obrusy na ławki

W ramach aranżacji klasy każdym stoliku powinny znaleźć się krzesła oraz materiały do zapisywania pomysłów. Świetnym pomysłem jest położenie na ławkach papierowych obrusów lub dużych arkuszy papieru.

World Café można zaplanować na trzy rundy. Każda z nich trwa około 10–15 minut. Po każdej rundzie uczestnicy zmieniają stoliki, a gospodarz pozostaje na swoim miejscu. 

Pierwsza runda

Po zajęciu miejsc gospodarz przypomina główny temat spotkania, a następnie przedstawia pytanie wskazane dla danego stolika. Uczniowie odpowiadają na pytanie i wymieniają się opiniami. Ważne jest, aby każdy miał możliwość zabrania głosu. Najważniejsze pomysły zapisują na papierowym obrusie (kartce papieru). Mogą pojawić się tam hasła, ciekawe spostrzeżenia, przykłady lub pytania, które przydadzą się kolejnym grupom.

Gospodarz obserwuje przebieg rozmowy i dba o to, aby kolejne osoby miały możliwość wypowiedzenia się. Może zadawać dodatkowe pytania, jeśli rozmowa zatrzyma się.

Zmiana stolików

Po upływie ustalonego czasu prowadzący sygnalizuje koniec rundy. Uczestnicy przechodzą do kolejnych stolików, a gospodarze pozostają na swoich miejscach. Nowa grupa zapoznaje się z pytaniem stolika oraz z tym, co zostało zapisane podczas wcześniejszej rozmowy. Ważne jest, żeby uczniowie nie traktowali zapisanych pomysłów jako gotowych odpowiedzi. Mogą je uzupełniać oraz proponować zupełnie inne rozwiązania. W ten sposób każda kolejna grupa wnosi coś nowego do rozmowy.

Wspólne podsumowanie

Po zakończeniu ostatniej rundy wszyscy wracają do wspólnej rozmowy. Gospodarze przedstawiają najważniejsze wątki, które pojawiły się przy ich stolikach. Prowadzący podsumowuje rozmowę i zwraca uwagę na najistotniejsze wnioski, które pojawiły się podczas całego spotkania. 

Metodę warto wykorzystać podczas pracy na lekcjach doradztwa zawodowego. Przykładowe tematy, które można poruszyć:

1)     Jakie kompetencje będą ważne na rynku pracy za 10 lat?

Pytania do stolików:

• Jakie kompetencje mogą być szczególnie cenione przez pracodawców za 10 lat?
• Jak rozwój technologii i sztucznej inteligencji może zmienić kompetencje potrzebne w pracy?
• Jak może zmienić się sposób wykonywania pracy w ciągu najbliższych 10 lat?

2)     Co jest ważne w pracy? 

Pytania do stolików:

Co sprawia, że człowiek jest zadowolony ze swojej pracy?

Jakie znaczenie ma atmosfera w miejscu pracy?

Jakie znaczenie przy wyborze pracy powinna mieć wysokość wynagrodzenia?

3)     Co pomaga, a co przeszkadza w planowaniu przyszłości?

Pytania do stolików:

• Co pomaga młodym ludziom w podejmowaniu decyzji dotyczących przyszłości?
• Co może utrudniać wybór dalszej drogi edukacyjno-zawodowej?
• Gdzie można szukać informacji i wsparcia, kiedy trudno podjąć decyzję o dalszym kierunku kształcenia? 

Mimo że metoda World Café została pierwotnie stworzona z myślą o pracy w środowisku biznesowym, można ją z powodzeniem zaadaptować na potrzeby lekcji doradztwa zawodowego ze starszą młodzieżą. Tematy związane z przyszłością zawodową dobrze pasują do tej formy rozmowy, ponieważ pozwalają uczniom poznać różne spojrzenia na ważne dla nich kwestie.

Wartością takiej lekcji może być również to, że doradca zawodowy ma okazję lepiej poznać sposób myślenia swoich uczniów. Pytania i pomysły pojawiające się przy stolikach mogą stać się punktem wyjścia do kolejnych rozmów i dalszej pracy z grupą.