Katarzyna Płuska

Pokolenie Alfa dorasta w świecie szybkich zmian technologicznych i społecznych, które wpływają także na sposób myślenia o pracy. Dla dzisiejszych uczniów zawód stanie się nie tylko sposobem zapewnienia bezpieczeństwa finansowego, ale i decyzją warunkującą styl życia i przyszłość. Jak młodzi wyobrażają sobie swoją drogę zawodową i z jakimi realiami rynku pracy ta wizja będzie się spotykać?

Ćwiczenie przeznaczone jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń dokonuje syntezy przydatnych w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej informacji o sobie wynikających z autoanalizy, ocen innych osób oraz innych źródeł; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cele: rozwijanie umiejętności rozpoznawania własnych mocnych stron oraz ich znaczenia w kontekście planowania dalszej edukacji i przyszłości zawodowej poprzez pracę zespołową i rozwiązywanie problemów, rozpoznawanie i nazywanie wybranych mocnych stron oraz umiejętności potrzebnych w pracy zespołowej i w różnych zawodach; nauka współpracy w grupie, komunikacji z innymi oraz uczestniczenia w podejmowaniu wspólnych decyzji. Środki dydaktyczne: cztery koperty (lub woreczki), w których pomieszczą się zagadki, długopis – dla każdej grupy, Polecenie/list (załącznik nr 1) – dla każdej grupy, Odpowiedzi dla prowadzącego (załącznik nr 2), Zagadki dla grup (załącznik nr 3) – dla każdej grupy. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Escape room coraz częściej pojawia się w szkołach jako atrakcyjna forma pracy z grupą. Nie musi jednak być wyłącznie elementem integracji czy urozmaiceniem lekcji. Odpowiednio zaplanowany może stać się skutecznym narzędziem realizacji treści doradztwa zawodowego w klasach VII–VIII. Jak wykorzystać tę metodę, aby połączyć zaangażowanie uczniów z konkretnymi celami edukacyjnymi?

Od 1 września 2026 roku w szkolnictwie branżowym pojawi się 11 nowych zawodów, a część dotychczasowych kierunków będzie stopniowo wygaszana. To jedna z większych zmian ostatnich lat, która pokazuje, jak system edukacji dostosowuje się do potrzeb rynku pracy. Szkolnictwo branżowe ma w jeszcze większym stopniu przygotowywać do konkretnych profesji, a nie tylko przekazywać ogólną wiedzę. Podstawą tych zmian jest rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające klasyfikację zawodów szkolnictwa branżowego. Co dokładnie się zmienia i jak wpłynie to na szkoły branżowe?

Ćwiczenie przeznaczone jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas I–III: uczeń odgrywa różne role zawodowe w zabawie; załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cele: rozwijanie rozumienia specyfiki pracy piekarza i cukiernika, rozwijanie umiejętności planowania kolejności działań oraz kreatywności poprzez działanie sensoryczne i praktyczne z wykorzystaniem rekwizytów i plasteliny, współpraca w grupie podczas planowania i wykonywania zadania. Środki dydaktyczne: plastelina dla każdego dziecka. Przewidywany czas realizacji: 25 minut.

Ćwiczenie przeznaczone jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas IV–VI: uczeń wymienia różne grupy zawodów i podaje przykłady zawodów charakterystycznych dla poszczególnych grup, opisuje różne ścieżki ich uzyskiwania oraz podstawową specyfikę pracy w zawodach; załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cele: rozwijanie umiejętności analizy charakteru pracy piekarza i cukiernika, rozumienia procesów zawodowych oraz podejmowania decyzji poprzez działanie problemowe z wykorzystaniem rekwizytów, rozpoznawanie przedmiotów i narzędzi związanych z pracą piekarza i cukiernika, analizowanie konsekwencji błędów lub braków umiejętności w pracy, współpraca w grupie, planowanie i uzasadnianie proponowanych rozwiązań. Środki dydaktyczne: koszyk lub pudełko, Rekwizyty do ćwiczenia „Koszyk piekarza i cukiernika” (załącznik nr 1), materiał lub chusta do zasłonięcia zawartości koszyka, Karty z opisami sytuacji problemowych (załącznik nr 2). Przewidywany czas realizacji: 25 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń wyszukuje i analizuje informacje na temat zawodów oraz charakteryzuje wybrane zawody, uwzględniając kwalifikacje wyodrębnione w zawodach oraz możliwości ich uzyskiwania oraz wyjaśnia zjawiska i trendy zachodzące na współczesnym rynku pracy, z uwzględnieniem regionalnego i lokalnego rynku pracy; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny:rozwijanie umiejętności analizy informacji dotyczących rynku pracy oraz świadomego myślenia o przyszłości zawodowej w perspektywie długoterminowej. Cele szczegółowe: Uczeń: potrafi wyjaśnić, czym są prognozy rynku pracy, odczytuje informacje zawarte w prognozie zapotrzebowania na zawody, rozróżnia zawody deficytowe i zawody w równowadze, dostrzega czynniki wpływające na zmiany na rynku pracy w dłuższej perspektywie. Metody pracy: miniwykład, praca indywidualna, praca w parach, praca w grupach. Środki dydaktyczne: kubek po kawie z fusami, prognoza zapotrzebowania na zawody na rok 2026 wygenerowana w stronie internetowej Barometru Zawodów – plakat[1] , Analiza prognozy rynku pracy (Barometr Zawodów 2026) (załącznik nr 1) – dla każdej grupy, długopisy i kartka – dla każdej grupy. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń analizuje oferty szkół ponadpodstawowych i szkół wyższych pod względem możliwości dalszego kształcenia, korzystając z dostępnych źródeł informacji; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: rozwijanie u uczniów umiejętności świadomego analizowania szkół branżowych jako jednej z możliwych dróg dalszego kształcenia oraz rozumienia związku między predyspozycjami, zainteresowaniami i wyborem kierunku edukacyjno-zawodowego.  Cele szczegółowe: Uczeń:  zna podstawowe informacje dotyczące funkcjonowania szkół branżowych I i II stopnia, potrafi odróżnić fakty od mitów związanych ze szkołami branżowymi, analizuje własne zainteresowania i umiejętności w kontekście możliwych kierunków kształcenia w szkole branżowej I stopnia.  Metody pracy: miniwykład z wideo, praca indywidualna, praca w parach, praca w grupach. Środki dydaktyczne: projektor multimedialny lub tablica interaktywna (laptop z dostępem do internetu), film Szkoła branżowa – Jakich zawodów można się w niej uczyć i co po niej robić?, CDZdM Poznań, https://www.youtube.com/watch?v=hfeAFy8AGc0 [dostęp:14.01.2026 r.], Prawda czy fałsz (załącznik nr 1) – dla każdej pary, Analiza przypadków (załącznik nr 2) – dla każdej grupy, przyrządy do pisania i kartka – dla każdego ucznia. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń dokonuje syntezy przydatnych w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej informacji o sobie wynikających z autoanalizy, ocen innych osób oraz innych źródeł; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: uświadomienie uczniom klas VII–VIII możliwości i ograniczeń związanych z podejmowaniem zimowej pracy sezonowej. Cele szczegółowe: Uczeń: rozumie, jakie formy pracy sezonowej i dorywczej są możliwe dla osób w wieku 13–15 lat, potrafi ocenić, czy dana propozycja pracy jest zgodna z przepisami prawa i bezpieczna, podejmuje refleksję nad własną gotowością do podjęcia pracy i związanymi z tym obowiązkami.   Metody pracy: miniwykład z dyskusją kierowaną, praca indywidualna, praca w parach, praca w grupach. Środki dydaktyczne: tablica tradycyjna lub interaktywna, przyrządy do pisania i kartka – dla każdego ucznia i pary,  Analiza sytuacji. Zimowa praca sezonowa (załącznik nr 1) – dla każdej grupy,  Czy jestem gotowy na pracę? (załącznik nr 2) – dla każdego ucznia. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Cel główny: zwiększenie świadomości uczniów na temat własnych predyspozycji, umiejętności oraz możliwych kierunków dalszej ścieżki edukacyjnej. Cele szczegółowe: Uczeń: rozpoznaje swoje mocne strony i naturalne kompetencje, analizuje zachowania i sytuacje, które mogą wskazywać na predyspozycje do określonych typów szkół lub zawodów, dobiera środowiska i profile nauki adekwatne do zebranych informacji o sobie, tworzy pierwszą wersję własnej mapy kierunków dalszej drogi edukacyjnej.  Metody pracy: praca indywidualna, analiza informacji, samoopis, dyskusja kierowana. Środki dydaktyczne: kartki A4 i przybory do pisania – dla każdego ucznia, Stacje oraz proponowane rekwizyty (załącznik nr 1). Przewidywany czas realizacji: 45 min.