doradztwo

Myślenie wizualne i infografika w pracy doradcy zawodowego

Zanim człowiek nauczył się zapisywać dźwięki za pomocą skomplikowanego kodu liter, uczył się świadomie spostrzegać świat. Pierwsze komunikaty, jakie pozostawił po sobie nasz gatunek na ścianach jaskiń Lascaux czy Altamiry blisko 40 000 lat temu, nie były traktatami filozoficznymi, lecz obrazami. Widzenie wyprzedzało mówienie, a tym bardziej czytanie. Mimo upływu tysiącleci biologicznie wciąż jesteśmy „zaprogramowani” na wizualną obróbkę rzeczywistości. Efrat Shani, współtwórczyni metody „Points of You”[1], w swojej praktyce często odwołuje się do tezy J. Bergera[2], promując podejście, według którego widzenie jest procesem pierwotnym – pojawiającym się nie tylko przed słowami, ale w pewnym sensie wyprzedzającym nasze odczuwanie i logiczne myślenie. To właśnie ta atawistyczna „magia obrazu” sprawia, że w pracy doradcy zawodowego – tam, gdzie często stajemy przed murem milczenia lub poznawczego impasu – rysunek lub fotografia stają się kluczem. Pozwalają one sforsować drzwi, do których same słowa często nie mają dostępu. Potwierdza to również neurobiologia – szacuje się, że około od 50% do nawet 75% neuronów w ludzkim mózgu jest zaangażowanych w przetwarzanie bodźców wzrokowych.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jakie są korzyści wynikające z pracy doradczej przy użyciu materiałów wizualnych
  • W jaki sposób zastosować myślenie wizualne w pracy z uczniem
  • Jak zacząć w praktyce stosować wizualizacje w doradztwie zawodowym

Poradnictwo socjodynamiczne, czyli wzmacnianie młodego człowieka we wszystkich aspektach życia

Zamiast pytania: Jaki rodzaj kariery jest dla mnie najlepszy i możliwy?, zapytaj: Jak mam żyć?      

R. Vance Peavy[1]

Podejście socjodynamiczne opiera się na społeczno-konstruktywistycznych koncepcjach poradnictwa zawodowego. Podstawową perspektywą jest uważna analiza możliwości rozwoju kariery osób radzących się w kontekście wszystkich kluczowych obszarów życia, które są istotne dla młodych ludzi. Punktem wyjścia w poradnictwie socjodynamicznym jest akceptacja, że życie i kariera są ze sobą powiązane, a doradca zawodowy wspólnie z uczniami przygląda się ww. obszarom jednocześnie[2].

Snowball Method. Jak podejmować dobre decyzje edukacyjne i zawodowe?

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla uczniów szkół ponadpodstawowych: uczeń określa obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego oraz analizuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; załącznik nr 4, 5 i 6 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadpodstawowych

Cel główny:

  • uświadomienie uczniom, jakie czynniki wpływają na podejmowanie decyzji edukacyjnych i zawodowych oraz wyłonienie najważniejszych kryteriów wyboru dalszej ścieżki. 

Cele szczegółowe:

Uczeń:

  • rozpoznaje możliwości dalszej edukacji i pracy po ukończeniu swojego typu szkoły,
  • identyfikuje czynniki, które wpływają na podejmowanie decyzji edukacyjnych i zawodowych,
  • potrafi wybrać i uzasadnić własne kryteria decyzyjne,
  • współpracuje w parze i grupie przy selekcjonowaniu najważniejszych kryteriów,
  • uczestniczy w procesie wspólnego wypracowywania kryteriów wyboru ścieżki edukacyjno-zawodowej,
  • potrafi porównać różne perspektywy i wyciągać wnioski. 

Metody pracy:

  • praca indywidualna,
  • praca w parach,
  • praca w grupach,
  • metoda kuli śnieżnej Snowball Method,
  • miniwykład z dyskusją moderowana,
  • prezentacja.

Środki dydaktyczne:

  • kartki i długopisy,
  • tablica lub flipchart.

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

SCAMPER – nowe spojrzenie na stare rzeczy

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla uczniów szkół ponadpodstawowych: uczeń określa obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego oraz analizuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; załącznik nr 4, 5 i 6 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadpodstawowych 

Cel główny:

  • rozwijanie umiejętności twórczego i praktycznego myślenia poprzez zastosowanie metody SCAMPER do modyfikowania znanych przedmiotów, sytuacji i rozwiązań z życia codziennego. 

Uczeń:

  • rozumie, na czym polega metoda SCAMPER i zna jej zastosowanie w praktyce,
  • potrafi wykorzystać siedem pytań metody SCAMPER do analizowania i ulepszania różnych rozwiązań,
  • tworzy własne pomysły, modyfikacje i usprawnienia wybranych przedmiotów, usług lub sytuacji,
  • pracuje indywidualnie i zespołowo, dzieląc się swoimi pomysłami i wspólnie szukając rozwiązań.

Metody pracy:

  • dyskusja moderująca z miniwykładem, 
  • doświadczenie,
  • praca indywidualna,
  • praca w grupach.

Środki dydaktyczne:

  • rekwizyt – telefon z ładowarką, bidon oraz piórnik, 
  • „Metoda SCAMPER (7 kroków)” (załącznik nr 1) – dla każdego ucznia,
  • kartka A5 i długopis – dla każdego ucznia oraz dla każdej z utworzonych grup, 
  • „Zagadnienia do losowania (9 karteczek)” – załącznik nr 2.

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Jakie wartości powinien mieć mój przyszły zawód? Technika Q-sort w praktyce

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla uczniów szkół ponadpodstawowych: uczeń określa własny system wartości, w tym wartości związanych z pracą i etyką zawodową; załącznik nr 4, 5 i 6 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadpodstawowych

Cel główny:

  • uczniowie poznają technikę Q-sort i wykorzystują ją do określenia, jakie wartości są dla nich istotne w przyszłej pracy zawodowej. 

Cele szczegółowe:

Uczeń:

  • rozpoznaje wartości i potrzeby ważne przy wyborze zawodu,
  • uczy się porządkowania wypowiedzi według osobistych kryteriów,
  • podejmuje refleksję nad tym, co dla niego istotne w pracy,
  • rozwija umiejętność argumentowania swoich wyborów,
  • potrafi nazwać i przedyskutować różne podejścia do wartości zawodowych.

Metody pracy:

  • praca indywidualna,
  • praca w parach,
  • rozmowa kierowana z elementami burzy mózgów,
  • praca indywidualna na tle grupy – prezentacja.

Środki dydaktyczne:

  • „Matryca Q-sort. Co jest dla mnie ważne w przyszłej pracy?” (załącznik nr 1) – dla każdego ucznia,
  • „Zestaw 25 stwierdzeń dotyczących pracy zawodowej” (załącznik nr 2) – dla każdego ucznia.

Przewidywany czas realizacji: 45 min.