doradztwo

Poradnictwo socjodynamiczne, czyli wzmacnianie młodego człowieka we wszystkich aspektach życia

Zamiast pytania: Jaki rodzaj kariery jest dla mnie najlepszy i możliwy?, zapytaj: Jak mam żyć?      

R. Vance Peavy[1]

Podejście socjodynamiczne opiera się na społeczno-konstruktywistycznych koncepcjach poradnictwa zawodowego. Podstawową perspektywą jest uważna analiza możliwości rozwoju kariery osób radzących się w kontekście wszystkich kluczowych obszarów życia, które są istotne dla młodych ludzi. Punktem wyjścia w poradnictwie socjodynamicznym jest akceptacja, że życie i kariera są ze sobą powiązane, a doradca zawodowy wspólnie z uczniami przygląda się ww. obszarom jednocześnie[2].

Zrzut ekranu 2025-12-22 072228

Nowoczesne Doradztwo Zawodowe nr 77

Rola doradcy zawodowego w przeciwdziałaniu wpływom stereotypów na wybory ścieżek kariery przez uczniów

Rola doradcy zawodowego w procesie wspierania młodzieży w wyborach edukacyjno-zawodowych jest wielowymiarowa. Jego zadaniem nie jest jedynie dostarczanie informacji o zawodach, ale także towarzyszenie młodym ludziom w procesie odkrywania tożsamości, wartości i potencjału. Młodzi ludzie często nieświadomie przyjmują funkcjonujące w społeczeństwie stereotypy. Jednym z największych wyzwań w pracy doradcy zawodowego jest rozpoznawanie i przełamywanie stereotypów, które ograniczają horyzont decyzyjny uczniów.

Syndrom oszusta – pułapka braku wiary we własne kompetencje

Syndrom oszusta objawia się poczuciem, że odniesione sukcesy są wynikiem szczęścia lub przypadku, a nie rzeczywistych umiejętności i zasług. Współczesne rosnące wymagania i presja sukcesu sprzyjają rozwojowi syndromu oszusta. Jego występowanie może powodować chroniczny stres, lęki i wypalenie zawodowe, a zatem stwarzać zagrożenie dla zdrowia psychicznego i rozwoju zawodowego. Warto zrozumieć, czym dokładnie jest ten fenomen i w jaki sposób można mu zapobiegać.

Numer 77 styczeń 2026

Już wkrótce! Zapraszamy do lektury nowego wydania miesięcznika „Nowoczesne Doradztwo Zawodowe w Szkole Podstawowej”. W 77. numerze artykuły:

  • Rola doradcy zawodowego w przeciwdziałaniu wpływom stereotypów na wybory ścieżek kariery przez uczniów
  • Syndrom oszusta – pułapka braku wiary we własne kompetencje

Snowball Method. Jak podejmować dobre decyzje edukacyjne i zawodowe?

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla uczniów szkół ponadpodstawowych: uczeń określa obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego oraz analizuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; załącznik nr 4, 5 i 6 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadpodstawowych

Cel główny:

  • uświadomienie uczniom, jakie czynniki wpływają na podejmowanie decyzji edukacyjnych i zawodowych oraz wyłonienie najważniejszych kryteriów wyboru dalszej ścieżki. 

Cele szczegółowe:

Uczeń:

  • rozpoznaje możliwości dalszej edukacji i pracy po ukończeniu swojego typu szkoły,
  • identyfikuje czynniki, które wpływają na podejmowanie decyzji edukacyjnych i zawodowych,
  • potrafi wybrać i uzasadnić własne kryteria decyzyjne,
  • współpracuje w parze i grupie przy selekcjonowaniu najważniejszych kryteriów,
  • uczestniczy w procesie wspólnego wypracowywania kryteriów wyboru ścieżki edukacyjno-zawodowej,
  • potrafi porównać różne perspektywy i wyciągać wnioski. 

Metody pracy:

  • praca indywidualna,
  • praca w parach,
  • praca w grupach,
  • metoda kuli śnieżnej Snowball Method,
  • miniwykład z dyskusją moderowana,
  • prezentacja.

Środki dydaktyczne:

  • kartki i długopisy,
  • tablica lub flipchart.

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Kalendarz Doradcy Zawodowego

Kalendarz Doradcy Zawodowego: październik 2025 r.

Sprawdź, kiedy możesz skorzystać z pomocy prawnej w październiku. Poznaj kalendarz świąt zawodowych, który może być inspiracją do zaplanowania niezapomnianych zajęć dla uczniów!

SCAMPER – nowe spojrzenie na stare rzeczy

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla uczniów szkół ponadpodstawowych: uczeń określa obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego oraz analizuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; załącznik nr 4, 5 i 6 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadpodstawowych 

Cel główny:

  • rozwijanie umiejętności twórczego i praktycznego myślenia poprzez zastosowanie metody SCAMPER do modyfikowania znanych przedmiotów, sytuacji i rozwiązań z życia codziennego. 

Uczeń:

  • rozumie, na czym polega metoda SCAMPER i zna jej zastosowanie w praktyce,
  • potrafi wykorzystać siedem pytań metody SCAMPER do analizowania i ulepszania różnych rozwiązań,
  • tworzy własne pomysły, modyfikacje i usprawnienia wybranych przedmiotów, usług lub sytuacji,
  • pracuje indywidualnie i zespołowo, dzieląc się swoimi pomysłami i wspólnie szukając rozwiązań.

Metody pracy:

  • dyskusja moderująca z miniwykładem, 
  • doświadczenie,
  • praca indywidualna,
  • praca w grupach.

Środki dydaktyczne:

  • rekwizyt – telefon z ładowarką, bidon oraz piórnik, 
  • „Metoda SCAMPER (7 kroków)” (załącznik nr 1) – dla każdego ucznia,
  • kartka A5 i długopis – dla każdego ucznia oraz dla każdej z utworzonych grup, 
  • „Zagadnienia do losowania (9 karteczek)” – załącznik nr 2.

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Wyjścia do zakładów pracy i CKZ w ramach zajęć doradztwa zawodowego

Wyjścia do zakładów pracy i CKZ w ramach zajęć doradztwa zawodowego

Pytanie: Uczniowie klas VII i VIII w ramach doradztwa zawodowego mają organizowane wyjścia do zakładów pracy i CKZ. Czy do limitu 10 godzin doradztwa zawodowego w klasach VII-VIII można wliczyć godziny takich wyjść (np. 8 godzin zajęć w szkole + 2 godziny wyjścia; 6 godzin zajęć w szkole + 4 godziny wyjścia)?

Jakie wartości powinien mieć mój przyszły zawód? Technika Q-sort w praktyce

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla uczniów szkół ponadpodstawowych: uczeń określa własny system wartości, w tym wartości związanych z pracą i etyką zawodową; załącznik nr 4, 5 i 6 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadpodstawowych

Cel główny:

  • uczniowie poznają technikę Q-sort i wykorzystują ją do określenia, jakie wartości są dla nich istotne w przyszłej pracy zawodowej. 

Cele szczegółowe:

Uczeń:

  • rozpoznaje wartości i potrzeby ważne przy wyborze zawodu,
  • uczy się porządkowania wypowiedzi według osobistych kryteriów,
  • podejmuje refleksję nad tym, co dla niego istotne w pracy,
  • rozwija umiejętność argumentowania swoich wyborów,
  • potrafi nazwać i przedyskutować różne podejścia do wartości zawodowych.

Metody pracy:

  • praca indywidualna,
  • praca w parach,
  • rozmowa kierowana z elementami burzy mózgów,
  • praca indywidualna na tle grupy – prezentacja.

Środki dydaktyczne:

  • „Matryca Q-sort. Co jest dla mnie ważne w przyszłej pracy?” (załącznik nr 1) – dla każdego ucznia,
  • „Zestaw 25 stwierdzeń dotyczących pracy zawodowej” (załącznik nr 2) – dla każdego ucznia.

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Zadaj sobie pytanie „dlaczego?”. Metoda 5 × why

Zadaj sobie pytanie „dlaczego?”. Metoda 5 × why

Umiejętność zadawania trafnych pytań bywa pomocna podczas dokonywania wyborów oraz dochodzenia przyczyn pojawienia się trudności na drodze do celu. Metoda 5 × why to proste narzędzie, które pozwala krok po kroku dotrzeć do sedna sprawy. Zgodnie z zasadami tej techniki nie należy zatrzymywać uwagi na pierwszych, powierzchownych domniemaniach, ale podjąć próbę dotarcia do sedna problemu i mechanizmów jego powstania. Jak działa ta metoda i w jaki sposób może wspierać uczniów w nauce oraz podejmowaniu decyzji?

Z artykułu dowiesz się m.in.:

  • Na czym polega metoda 5 × why i skąd się wywodzi?
  • Jak zadawać pytania „dlaczego?”, by nie zamienić rozmowy w przesłuchanie?
  • Dlaczego uczeń może mieć trudność z wyborem zawodu – i co naprawdę za tym stoi?
  • Czy za brakiem motywacji do nauki zawsze stoi lenistwo?
  • Jak rozmawiać z uczniami, by pomóc im dotrzeć do prawdziwych przyczyn ich trudności?
  • W jakich sytuacjach liczba pięciu pytań „dlaczego?” może okazać się niewystarczająca?
  • Jakie kompetencje rozwija u uczniów stosowanie tej metody?
Wykorzystanie modelu GROW w pracy z uczniami

Wykorzystanie modelu GROW w pracy z uczniami

W pracy z uczniami warto stawiać na rozwój ich samodzielności i odpowiedzialności. Do tego przydatne są intuicyjne i proste w użyciu narzędzia. Jednym z nich jest model GROW, który warto wykorzystać w trakcie m.in. planowania, określania celów i rozwiązywania sytuacji konfliktowych.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

  • Jak model GROW pomaga uczniom w określaniu celów edukacyjnych i zawodowych?
  • W jaki sposób można zastosować model GROW w planowaniu ścieżki kariery ucznia?
  • Jakie pytania warto zadać uczniowi na każdym etapie modelu GROW?
  • Jak model GROW wspiera samodzielność i odpowiedzialność uczniów w podejmowaniu decyzji?
  • Jakie sposoby pracy z modelem GROW sprawdzą się w szkolnym doradztwie zawodowym?

„Elevator pitch” marki osobistej

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla uczniów szkół ponadpodstawowych: uczeń sporządza bilans własnych zasobów na podstawie dokonanej autoanalizy ("portfolio"); załącznik nr 4, 5 i 6 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Scenariusz zajęć Szkoły ponadpodstawowe

Cel główny:

  • rozwinięcie umiejętności tworzenia i prezentowania skutecznego elevator pitch – narzędzia do efektywnego promowania marki osobistej.

Cele szczegółowe:

  • zrozumienie konceptu elevator pitch marki osobistej,
  • stworzenie, dopracowanie i praktyczne zastosowanie własnego elevator pitch.

Metody pracy:

  • burza mózgów z mini-wykładem i wideo,
  • analiza przypadku,
  • praca indywidualna.

Środki dydaktyczne:

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Jak motywować do samorozwoju? – growth mindset u dzieci i młodzieży

Jak motywować do samorozwoju? – growth mindset u dzieci i młodzieży

Wysoka motywacja jest podstawowym czynnikiem wpływającym na rozwój osobisty i osiąganie sukcesów. Jest też kluczową cechą osób, które są growth mindset , czyli nastawione na rozwój. Nauczyciel może motywować do samorozwoju w ramach zajęć z doradztwa zawodowego. Ten artykuł ma na celu przedstawienie pomysłów na promocję idei growth mindset wśród uczniów.  

Z artykułu dowiesz się m.in.:

  • Czym jest growth mindset i dlaczego jest tak ważny dla rozwoju dzieci i młodzieży?
  • Jakie korzyści przynosi rozwijanie nastawienia na rozwój w edukacji?
  • Jakie są główne różnice między growth mindset a fixed mindset?
  • Dlaczego wysiłek jest kluczowym elementem w procesie nauki i rozwoju?
  • Jakie techniki można stosować, aby pomóc uczniom w wyznaczaniu i osiąganiu ambitnych celów rozwojowych?
  • Jak skutecznie przekazywać uczniom wartościową informację zwrotną?
  • W jaki sposób projekty i zadania mogą wspierać rozwijanie growth mindset wśród uczniów?
  • Jakie są długoterminowe korzyści z wprowadzenia koncepcji growth mindset do edukacji?
Czym są growth mindset i fixed mindset? Świat dwóch perspektyw

Czym są growth mindset i fixed mindset? Świat dwóch perspektyw

Rozwój osobisty, zarówno na poziomie edukacyjnym, zawodowym, jak i osobistym, jest fundamentalnym elementem osiągania sukcesu i spełnienia. Amerykańska psycholożka C. Dweck wprowadziła koncepcje growth mindset i fixed mindset, które definiują kluczową różnicę w przekonaniach i podejściu do rozwoju osobistego [1]. Podstawą rozważań było pytanie: dlaczego niektórzy ludzie w obliczu wyzwań poddają się i rezygnują, a inni do skutku szukają rozwiązań? Dweck zaczęła badać to zjawisko wśród dzieci w wieku szkolnym w latach 80. XX wieku i w efekcie wieloletnich eksperymentów odkryła, że różnica leży w nastawieniu, a nie we wrodzonych zdolnościach [2]. Artykuł ma na celu wyjaśnienie, w jaki sposób przekonania wpływają na naszą motywację, podejście do wyzwań i zdolność do adaptacji w zmieniającym się otoczeniu.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

  • Czym są growth mindset i fixed mindset?
  • Jakie są główne różnice w podejściu osób z mentalnością rozwojową i stałą?
  • W jaki sposób nasze przekonania wpływają na naszą motywację i zdolność adaptacji?
  • Jakie korzyści przynosi posiadanie growth mindset w edukacji i życiu zawodowym?
  • Jakie są skutki posiadania fixed mindset dla uczniów i pracowników?
  • W jaki sposób nauczyciele i menedżerowie mogą inspirować innych do przyjęcia growth mindset?
  • Jakie role odgrywają przekonania w kształtowaniu celów, motywacji i decyzji?
  • Jak growth mindset wpływa na relacje, odporność i zdolność rozwiązywania problemów?