doradztwo zawodowe

Numer 79 marzec 2026

Już wkrótce! Zapraszamy do lektury nowego wydania miesięcznika „Nowoczesne Doradztwo Zawodowe w Szkole Podstawowej”. W 79. numerze artykuły:

  • „Jak chcielibyście przeżyć swoje życie? – narzędzia wsparcia w poradnictwie socjodynamicznym
  • Wsparcie (nie tylko) na starcie, czyli kilka słów o możliwościach kierowania rozwojem uczniów szkół podstawowych przy wsparciu programów
Ocena na świadectwie i klasyfikowanie z doradztwa zawodowego w szkole podstawowej

Ocena na świadectwie i klasyfikowanie z doradztwa zawodowego w szkole podstawowej

Przedmiot doradztwo zawodowe jest realizowany w technikach i branżowych szkołach 1 stopnia w wymiarze 10h/cykl kształcenia. Jest to przedmiot obowiązkowy nie ma na nim oceniania. Co jest podstawą do wpisania uczniowi w rubryce ocena końcowa "uczęszczał". Co w przypadku, gdy uczeń nie pojawił się na zajęciach ani razu lub pojawił się 1-2 razy.

Z artykułu dowiesz się:

  • Czy z zajęć doradztwa zawodowego wystawia się oceny stopniowe lub opisowe?
  • Czy uczeń ma obowiązek uczestniczenia w zajęciach z doradcą zawodowym?
  • Czy można nie klasyfikować ucznia z powodu przekraczającej 50% liczby spotkań nieobecności na zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego?

O doradztwie zawodowym dla uczniów rozwijających się neuroatypowo

Młode osoby rozwijające się neuroatypowo, szczególnie z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i z ADHD, nierzadko doświadczają poczucia zagubienia w momencie, gdy kierowane są do nich pytania o przyszłość: Kim chcesz być? Co zamierzasz robić? Jakie masz plany? Udzielenie odpowiedzi na nie jest wyzwaniem. Wymaga bowiem uruchomienia funkcji poznawczych i społecznych: przewidywania, planowania, antycypowania emocji, rozumienia oczekiwań innych, a także integrowania zmiennych informacji o sobie i świecie. W kulturze neurotypowej tożsamość zawodowa często budowana jest poprzez próbę i błąd, interakcje społeczne i eksplorację różnych ról. Osoby z zaburzeniami – szczególnie te z nasilonymi trudnościami społecznymi, lękami, specyficznym profilem poznawczym oraz niską tolerancją niepewności – rzadko mają dostęp do takich doświadczeń w sposób naturalny i bezpieczny. Co więcej, ich pasje i zainteresowania bywają traktowane przez otoczenie jako „niepraktyczne” lub „zbyt wąskie”, a trudności w nauce czy relacjach jako bariera nie do pokonania.

Poradnictwo socjodynamiczne, czyli wzmacnianie młodego człowieka we wszystkich aspektach życia

Zamiast pytania: Jaki rodzaj kariery jest dla mnie najlepszy i możliwy?, zapytaj: Jak mam żyć?      

R. Vance Peavy[1]

Podejście socjodynamiczne opiera się na społeczno-konstruktywistycznych koncepcjach poradnictwa zawodowego. Podstawową perspektywą jest uważna analiza możliwości rozwoju kariery osób radzących się w kontekście wszystkich kluczowych obszarów życia, które są istotne dla młodych ludzi. Punktem wyjścia w poradnictwie socjodynamicznym jest akceptacja, że życie i kariera są ze sobą powiązane, a doradca zawodowy wspólnie z uczniami przygląda się ww. obszarom jednocześnie[2].

Zwiększenie wpływu rodziców na proces doradztwa zawodowego

Zwiększenie wpływu rodziców na proces doradztwa zawodowego – propozycje form współpracy, edukacji i aktywizacji rodziców uczniów szkoły podstawowej

Rodzice są naturalnymi partnerami szkoły w procesie doradztwa zawodowego, jednak ich rola wciąż bywa ograniczana do jedynie odbiorców informacji. Tymczasem realne włączanie rodziców zaczyna się od jasnego określenia ich miejsca w procesie oraz pokazania, w jaki sposób mogą wspierać dziecko w codziennych rozmowach o przyszłości i decyzjach edukacyjnych. Co może zaproponować doradca zawodowy, aby zwiększyć wpływ rodziców na proces doradztwa zawodowego? 

Z artykułu dowiesz się:

  • Jaka jest rola rodzica w wyborze ścieżki kariery i edukacji dziecka?
  • W jaki sposób nauczyciel doradca zawodowy może udzielać wsparcia rodzicom, którzy szukają wiedzy na temat możliwych wyborów ścieżki zawodowej dla dziecka?
  • Jakie działania podejmowane w ramach współpracy doradcy z rodzicami mogą zaowocować w przyszłości świadomym wyborem zawodu przez dziecko?
  • Jaki wpływ na decyzje edukacyjne i zawodowe dziecka mają preferencje, postawy i przykłady demonstrowane przez rodziców?
  • Jak rodzice mogą wspierać skutecznie swoje dzieci w wyborach edukacyjnych i mających wpływ na przebieg przyszłej kariery?

Rola doradcy zawodowego w przeciwdziałaniu wpływom stereotypów na wybory ścieżek kariery przez uczniów

Rola doradcy zawodowego w procesie wspierania młodzieży w wyborach edukacyjno-zawodowych jest wielowymiarowa. Jego zadaniem nie jest jedynie dostarczanie informacji o zawodach, ale także towarzyszenie młodym ludziom w procesie odkrywania tożsamości, wartości i potencjału. Młodzi ludzie często nieświadomie przyjmują funkcjonujące w społeczeństwie stereotypy. Jednym z największych wyzwań w pracy doradcy zawodowego jest rozpoznawanie i przełamywanie stereotypów, które ograniczają horyzont decyzyjny uczniów.

Snowball Method. Jak podejmować dobre decyzje edukacyjne i zawodowe?

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla uczniów szkół ponadpodstawowych: uczeń określa obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego oraz analizuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; załącznik nr 4, 5 i 6 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadpodstawowych

Cel główny:

  • uświadomienie uczniom, jakie czynniki wpływają na podejmowanie decyzji edukacyjnych i zawodowych oraz wyłonienie najważniejszych kryteriów wyboru dalszej ścieżki. 

Cele szczegółowe:

Uczeń:

  • rozpoznaje możliwości dalszej edukacji i pracy po ukończeniu swojego typu szkoły,
  • identyfikuje czynniki, które wpływają na podejmowanie decyzji edukacyjnych i zawodowych,
  • potrafi wybrać i uzasadnić własne kryteria decyzyjne,
  • współpracuje w parze i grupie przy selekcjonowaniu najważniejszych kryteriów,
  • uczestniczy w procesie wspólnego wypracowywania kryteriów wyboru ścieżki edukacyjno-zawodowej,
  • potrafi porównać różne perspektywy i wyciągać wnioski. 

Metody pracy:

  • praca indywidualna,
  • praca w parach,
  • praca w grupach,
  • metoda kuli śnieżnej Snowball Method,
  • miniwykład z dyskusją moderowana,
  • prezentacja.

Środki dydaktyczne:

  • kartki i długopisy,
  • tablica lub flipchart.

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Konkurs dla doradców zawodowych – zapraszamy do zabawy!

Rozwiąż krzyżówkę. Wpisz słowa w odpowiednie wersy. Wyślij hasło e-mailem na adres [email protected] do końca bieżącego miesiąca. Wygraj atrakcyjne nagrody.

Zastosowanie metody projektu w doradztwie zawodowym – inspirujące pomysły i przykłady

Doradztwo zawodowe w szkole podstawowej powinno stwarzać uczniom przestrzeń do odkrywania własnych talentów i możliwości. Jednym z ciekawszych sposobów realizacji tych celów jest metoda projektu, która łączy teorię z praktyką i pozwala młodym ludziom uczyć się w działaniu. Dzięki pracy projektowej uczniowie poszerzają wiedzę o zawodach i rozwijają kompetencje społeczne. Uczą się planowania, współpracy oraz poznają proces tworzenia od pierwszego pomysłu aż do gotowego efektu. Jak zastosować tę metodę na konkretnych lekcjach doradztwa zawodowego i jakie ćwiczenia mogą w tym pomóc? 

Poznajemy zawody przyszłości – praca metodą projektu. Scenariusz lekcji Klasy VII–VIII

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń wyjaśnia zjawiska i trendy zachodzące na współczesnym rynku pracy, z uwzględnieniem regionalnego i lokalnego rynku pracy oraz wyszukuje i analizuje informacje na temat zawodów oraz charakteryzuje wybrane zawody, uwzględniając kwalifikacje wyodrębnione w zawodach oraz możliwości ich uzyskiwania; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Cel główny:

  • rozwijanie metodą projektu wiedzy uczniów na temat zawodów przyszłości. 

Cele szczegółowe:

Uczeń:

  • zna przykłady zawodów przyszłości i wie, jakie kompetencje są potrzebne do ich wykonywania,
  • współpracuje w grupie, realizując zadanie metodą projektu,
  • prezentuje efekty pracy w formie plakatu i krótkiej wypowiedzi.

Metody pracy:

  • filmy dydaktyczne,
  • miniwykład,
  • metoda projektu,
  • praca w grupach.

Środki dydaktyczne:

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Konkurs dla doradców zawodowych

Rozwiąż krzyżówkę. Wpisz słowa w odpowiednie wersy. Wyślij hasło e-mailem na adres [email protected] do końca bieżącego miesiąca. Wygraj atrakcyjne nagrody.

Duże zmiany w doradztwie zawodowym w szkołach od września 2026 roku

Duże zmiany w doradztwie zawodowym w szkołach od września 2026 roku

Kolejny rok szkolny przyniesie zmiany w doradztwie zawodowym w szkołach. Nowości zaproponowane w projekcie nowelizacji rozporządzenia w sprawie doradztwa zawodowego obejmują między innymi zwiększenie roli branżowych centrów umiejętności, wykorzystanie narzędzi analitycznych, zacieśnienie współpracy ze środowiskiem gospodarczym oraz większe zaangażowanie rodziców w proces doradczy. Nowe rozwiązania mają zapewnić doradcom zawodowym oraz uczniom lepsze narzędzia do planowania kariery edukacyjno-zawodowej.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jakie zmiany z zakresu doradztwa zawodowego planuje MEN?
  • Od kiedy będą obowiązywały zmiany treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego?
  • Dla jakich szkół i klas planowane są zmiany?
Kalendarz Doradcy Zawodowego

Kalendarz Doradcy Zawodowego: październik 2025 r.

Sprawdź, kiedy możesz skorzystać z pomocy prawnej w październiku. Poznaj kalendarz świąt zawodowych, który może być inspiracją do zaplanowania niezapomnianych zajęć dla uczniów!

Konkurs dla doradców zawodowych – zapraszamy do zabawy!

Rozwiąż krzyżówkę. Wpisz słowa w odpowiednie kolumny. Wyślij hasło e-mailem na adres [email protected] do końca bieżącego miesiąca. Wygraj atrakcyjne nagrody

SCAMPER – nowe spojrzenie na stare rzeczy

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla uczniów szkół ponadpodstawowych: uczeń określa obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego oraz analizuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; załącznik nr 4, 5 i 6 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadpodstawowych 

Cel główny:

  • rozwijanie umiejętności twórczego i praktycznego myślenia poprzez zastosowanie metody SCAMPER do modyfikowania znanych przedmiotów, sytuacji i rozwiązań z życia codziennego. 

Uczeń:

  • rozumie, na czym polega metoda SCAMPER i zna jej zastosowanie w praktyce,
  • potrafi wykorzystać siedem pytań metody SCAMPER do analizowania i ulepszania różnych rozwiązań,
  • tworzy własne pomysły, modyfikacje i usprawnienia wybranych przedmiotów, usług lub sytuacji,
  • pracuje indywidualnie i zespołowo, dzieląc się swoimi pomysłami i wspólnie szukając rozwiązań.

Metody pracy:

  • dyskusja moderująca z miniwykładem, 
  • doświadczenie,
  • praca indywidualna,
  • praca w grupach.

Środki dydaktyczne:

  • rekwizyt – telefon z ładowarką, bidon oraz piórnik, 
  • „Metoda SCAMPER (7 kroków)” (załącznik nr 1) – dla każdego ucznia,
  • kartka A5 i długopis – dla każdego ucznia oraz dla każdej z utworzonych grup, 
  • „Zagadnienia do losowania (9 karteczek)” – załącznik nr 2.

Przewidywany czas realizacji: 45 min.