doradztwo zawodowe

Co nas czeka po wakacjach? O zmianach w rozporządzeniu w sprawie doradztwa zawodowego

W styczniu 2026 roku opublikowano nowelizację rozporządzenia z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego, która w istotny sposób zmienia sposób organizacji i realizacji tego obszaru w szkołach. Zmiany wchodzą w życie 1 września 2026 r. W związku z tym przed szkołą, a zwłaszcza doradcami zawodowymi, czas intensywnych przygotowań. To strategiczny zwrot w stronę doradztwa opartego na danych, technologii i ścisłej relacji z rynkiem pracy.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jakie zmiany wprowadzono w rozporządzeniu
  • Jakie korzyści przynoszą dla uczniów i doradców
  • Jak przygotować się do nadchodzącego roku szkolnego

Krytyczne myślenie – fundament trafnych decyzji edukacyjno-zawodowych. Rola doradcy zawodowego w kształtowaniu tej kompetencji przyszłości

W dobie gospodarki opartej na wiedzy i dynamicznych zmianach technologicznych wybór ścieżki kariery przestał być jednorazowym aktem. To proces ciągły, wymagający nie tylko znajomości rynku, ale przede wszystkim umiejętności surowej oceny informacji. Tu „na scenę wkracza” krytyczne myślenie, czyli kompetencja, która według raportów Future of Jobs[1] konsekwentnie utrzymuje się w czołówce najbardziej pożądanych umiejętności jutra. Należy do zestawu kompetencji przekrojowych.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jak wartościuje się umiejętność krytycznego myślenia u pracownika?
  • Czy krytyczne myślenie to zestaw kompetencji?
  • W jaki sposób kształtować u uczniów umiejętność krytycznego myślenia?

„Jak chcielibyście przeżyć swoje życie?” – narzędzia wsparcia w poradnictwie socjodynamicznym

Punktem wyjścia w poradnictwie socjodynamicznym jest akceptacja, że życie i kariera są ze sobą powiązane. Doradca zawodowy, pracujący zgodnie z założeniami wspomnianego nurtu, wspólnie z uczniami przygląda się ww. obszarom jednocześnie. Podstawową perspektywą jest uważna analiza możliwości rozwoju kariery osób radzących się w kontekście wszystkich kluczowych obszarów życia, które są istotne dla młodych ludzi 1 .

Z artykułu dowiesz się:

  • Z jakich narzędzi może skorzystać doradca w poradnictwie socjodynamicznym?

  • Jaka jest rola doradcy w poradnictwie socjodynamicznym?

  • Jakie są cele poradnictwa socjodynamicznego?

Wsparcie (nie tylko) na starcie, czyli kilka słów o możliwościach kierowania rozwojem uczniów szkół podstawowych przy wsparciu programów stypendialnych

Zadanie w pracy doradcy zawodowego w szkole podstawowej nie jest ograniczone tylko do pomocy w wyborze przyszłej ścieżki edukacyjnej. Doradca pełni również rolę przewodnika, który wskazuje uczniom miejsca i możliwości pozwalające rozwijać zainteresowania poza szkołą.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jakie formy programów wspierających rozwój dziecka są dostępne dla uczniów szkół podstawowych?

  • Co można wygrać w ramach dostępnych programów?

  • Udział w którym programie angażuje całą szkołę?

Numer 79 marzec 2026

Już wkrótce! Zapraszamy do lektury nowego wydania miesięcznika „Nowoczesne Doradztwo Zawodowe w Szkole Podstawowej”. W 79. numerze artykuły:

  • „Jak chcielibyście przeżyć swoje życie? – narzędzia wsparcia w poradnictwie socjodynamicznym
  • Wsparcie (nie tylko) na starcie, czyli kilka słów o możliwościach kierowania rozwojem uczniów szkół podstawowych przy wsparciu programów
Ocena na świadectwie i klasyfikowanie z doradztwa zawodowego w szkole podstawowej

Ocena na świadectwie i klasyfikowanie z doradztwa zawodowego w szkole podstawowej

Przedmiot doradztwo zawodowe jest realizowany w technikach i branżowych szkołach 1 stopnia w wymiarze 10h/cykl kształcenia. Jest to przedmiot obowiązkowy nie ma na nim oceniania. Co jest podstawą do wpisania uczniowi w rubryce ocena końcowa "uczęszczał". Co w przypadku, gdy uczeń nie pojawił się na zajęciach ani razu lub pojawił się 1-2 razy.

Z artykułu dowiesz się:

  • Czy z zajęć doradztwa zawodowego wystawia się oceny stopniowe lub opisowe?
  • Czy uczeń ma obowiązek uczestniczenia w zajęciach z doradcą zawodowym?
  • Czy można nie klasyfikować ucznia z powodu przekraczającej 50% liczby spotkań nieobecności na zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego?

O doradztwie zawodowym dla uczniów rozwijających się neuroatypowo

Młode osoby rozwijające się neuroatypowo, szczególnie z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i z ADHD, nierzadko doświadczają poczucia zagubienia w momencie, gdy kierowane są do nich pytania o przyszłość: Kim chcesz być? Co zamierzasz robić? Jakie masz plany? Udzielenie odpowiedzi na nie jest wyzwaniem. Wymaga bowiem uruchomienia funkcji poznawczych i społecznych: przewidywania, planowania, antycypowania emocji, rozumienia oczekiwań innych, a także integrowania zmiennych informacji o sobie i świecie. W kulturze neurotypowej tożsamość zawodowa często budowana jest poprzez próbę i błąd, interakcje społeczne i eksplorację różnych ról. Osoby z zaburzeniami – szczególnie te z nasilonymi trudnościami społecznymi, lękami, specyficznym profilem poznawczym oraz niską tolerancją niepewności – rzadko mają dostęp do takich doświadczeń w sposób naturalny i bezpieczny. Co więcej, ich pasje i zainteresowania bywają traktowane przez otoczenie jako „niepraktyczne” lub „zbyt wąskie”, a trudności w nauce czy relacjach jako bariera nie do pokonania.

Poradnictwo socjodynamiczne, czyli wzmacnianie młodego człowieka we wszystkich aspektach życia

Zamiast pytania: Jaki rodzaj kariery jest dla mnie najlepszy i możliwy?, zapytaj: Jak mam żyć?      

R. Vance Peavy[1]

Podejście socjodynamiczne opiera się na społeczno-konstruktywistycznych koncepcjach poradnictwa zawodowego. Podstawową perspektywą jest uważna analiza możliwości rozwoju kariery osób radzących się w kontekście wszystkich kluczowych obszarów życia, które są istotne dla młodych ludzi. Punktem wyjścia w poradnictwie socjodynamicznym jest akceptacja, że życie i kariera są ze sobą powiązane, a doradca zawodowy wspólnie z uczniami przygląda się ww. obszarom jednocześnie[2].

Zwiększenie wpływu rodziców na proces doradztwa zawodowego

Zwiększenie wpływu rodziców na proces doradztwa zawodowego – propozycje form współpracy, edukacji i aktywizacji rodziców uczniów szkoły podstawowej

Rodzice są naturalnymi partnerami szkoły w procesie doradztwa zawodowego, jednak ich rola wciąż bywa ograniczana do jedynie odbiorców informacji. Tymczasem realne włączanie rodziców zaczyna się od jasnego określenia ich miejsca w procesie oraz pokazania, w jaki sposób mogą wspierać dziecko w codziennych rozmowach o przyszłości i decyzjach edukacyjnych. Co może zaproponować doradca zawodowy, aby zwiększyć wpływ rodziców na proces doradztwa zawodowego? 

Z artykułu dowiesz się:

  • Jaka jest rola rodzica w wyborze ścieżki kariery i edukacji dziecka?
  • W jaki sposób nauczyciel doradca zawodowy może udzielać wsparcia rodzicom, którzy szukają wiedzy na temat możliwych wyborów ścieżki zawodowej dla dziecka?
  • Jakie działania podejmowane w ramach współpracy doradcy z rodzicami mogą zaowocować w przyszłości świadomym wyborem zawodu przez dziecko?
  • Jaki wpływ na decyzje edukacyjne i zawodowe dziecka mają preferencje, postawy i przykłady demonstrowane przez rodziców?
  • Jak rodzice mogą wspierać skutecznie swoje dzieci w wyborach edukacyjnych i mających wpływ na przebieg przyszłej kariery?

Rola doradcy zawodowego w przeciwdziałaniu wpływom stereotypów na wybory ścieżek kariery przez uczniów

Rola doradcy zawodowego w procesie wspierania młodzieży w wyborach edukacyjno-zawodowych jest wielowymiarowa. Jego zadaniem nie jest jedynie dostarczanie informacji o zawodach, ale także towarzyszenie młodym ludziom w procesie odkrywania tożsamości, wartości i potencjału. Młodzi ludzie często nieświadomie przyjmują funkcjonujące w społeczeństwie stereotypy. Jednym z największych wyzwań w pracy doradcy zawodowego jest rozpoznawanie i przełamywanie stereotypów, które ograniczają horyzont decyzyjny uczniów.

Snowball Method. Jak podejmować dobre decyzje edukacyjne i zawodowe?

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla uczniów szkół ponadpodstawowych: uczeń określa obszary do rozwoju edukacyjno-zawodowego i osobistego oraz analizuje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe) w kontekście planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej; załącznik nr 4, 5 i 6 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadpodstawowych

Cel główny:

  • uświadomienie uczniom, jakie czynniki wpływają na podejmowanie decyzji edukacyjnych i zawodowych oraz wyłonienie najważniejszych kryteriów wyboru dalszej ścieżki. 

Cele szczegółowe:

Uczeń:

  • rozpoznaje możliwości dalszej edukacji i pracy po ukończeniu swojego typu szkoły,
  • identyfikuje czynniki, które wpływają na podejmowanie decyzji edukacyjnych i zawodowych,
  • potrafi wybrać i uzasadnić własne kryteria decyzyjne,
  • współpracuje w parze i grupie przy selekcjonowaniu najważniejszych kryteriów,
  • uczestniczy w procesie wspólnego wypracowywania kryteriów wyboru ścieżki edukacyjno-zawodowej,
  • potrafi porównać różne perspektywy i wyciągać wnioski. 

Metody pracy:

  • praca indywidualna,
  • praca w parach,
  • praca w grupach,
  • metoda kuli śnieżnej Snowball Method,
  • miniwykład z dyskusją moderowana,
  • prezentacja.

Środki dydaktyczne:

  • kartki i długopisy,
  • tablica lub flipchart.

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Konkurs dla doradców zawodowych – zapraszamy do zabawy!

Rozwiąż krzyżówkę. Wpisz słowa w odpowiednie wersy. Wyślij hasło e-mailem na adres [email protected] do końca bieżącego miesiąca. Wygraj atrakcyjne nagrody.

Zastosowanie metody projektu w doradztwie zawodowym – inspirujące pomysły i przykłady

Doradztwo zawodowe w szkole podstawowej powinno stwarzać uczniom przestrzeń do odkrywania własnych talentów i możliwości. Jednym z ciekawszych sposobów realizacji tych celów jest metoda projektu, która łączy teorię z praktyką i pozwala młodym ludziom uczyć się w działaniu. Dzięki pracy projektowej uczniowie poszerzają wiedzę o zawodach i rozwijają kompetencje społeczne. Uczą się planowania, współpracy oraz poznają proces tworzenia od pierwszego pomysłu aż do gotowego efektu. Jak zastosować tę metodę na konkretnych lekcjach doradztwa zawodowego i jakie ćwiczenia mogą w tym pomóc? 

Poznajemy zawody przyszłości – praca metodą projektu. Scenariusz lekcji Klasy VII–VIII

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń wyjaśnia zjawiska i trendy zachodzące na współczesnym rynku pracy, z uwzględnieniem regionalnego i lokalnego rynku pracy oraz wyszukuje i analizuje informacje na temat zawodów oraz charakteryzuje wybrane zawody, uwzględniając kwalifikacje wyodrębnione w zawodach oraz możliwości ich uzyskiwania; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Cel główny:

  • rozwijanie metodą projektu wiedzy uczniów na temat zawodów przyszłości. 

Cele szczegółowe:

Uczeń:

  • zna przykłady zawodów przyszłości i wie, jakie kompetencje są potrzebne do ich wykonywania,
  • współpracuje w grupie, realizując zadanie metodą projektu,
  • prezentuje efekty pracy w formie plakatu i krótkiej wypowiedzi.

Metody pracy:

  • filmy dydaktyczne,
  • miniwykład,
  • metoda projektu,
  • praca w grupach.

Środki dydaktyczne:

Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Konkurs dla doradców zawodowych

Rozwiąż krzyżówkę. Wpisz słowa w odpowiednie wersy. Wyślij hasło e-mailem na adres [email protected] do końca bieżącego miesiąca. Wygraj atrakcyjne nagrody.