Katarzyna Płuska

Cel główny: zrozumienie, czym są kompetencje przyszłości i jak rodzice mogą je wspierać u swoich dzieci w codziennym życiu.  Cele szczegółowe: Rodzic: rozpoznaje kluczowe kompetencje przyszłości (w tym obszary cyfrowe i znajomość AI) oraz ich znaczenie dla dziecka, określa u swojego dziecka poziom wybranych kompetencji i określa obszary do wzmacniania, planuje proste, codzienne działania wspierające rozwój tych kompetencji w domu i we współpracy ze szkołą. Metody pracy: wykład, film, dyskusja, praca indywidualna, praca w grupach. Środki dydaktyczne: laptop z rzutnikiem, film pt. Kompetencje przyszłości – Czego się uczyć, by znaleźć pracę?[1], przybory do pisania – dla każdej grupy oraz dla każdego uczestnika, Karta pracy „Kompetencje przyszłości mojego dziecka” (załącznik nr 1), Karty do pracy w grupach – Analiza sytuacji (załącznik nr 2). Przewidywany czas realizacji: 60 min.

Doradztwo zawodowe w szkole podstawowej powinno stwarzać uczniom przestrzeń do odkrywania własnych talentów i możliwości. Jednym z ciekawszych sposobów realizacji tych celów jest metoda projektu, która łączy teorię z praktyką i pozwala młodym ludziom uczyć się w działaniu. Dzięki pracy projektowej uczniowie poszerzają wiedzę o zawodach i rozwijają kompetencje społeczne. Uczą się planowania, współpracy oraz poznają proces tworzenia od pierwszego pomysłu aż do gotowego efektu. Jak zastosować tę metodę na konkretnych lekcjach doradztwa zawodowego i jakie ćwiczenia mogą w tym pomóc? 

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń wyjaśnia zjawiska i trendy zachodzące na współczesnym rynku pracy, z uwzględnieniem regionalnego i lokalnego rynku pracy oraz wyszukuje i analizuje informacje na temat zawodów oraz charakteryzuje wybrane zawody, uwzględniając kwalifikacje wyodrębnione w zawodach oraz możliwości ich uzyskiwania; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: rozwijanie metodą projektu wiedzy uczniów na temat zawodów przyszłości.  Cele szczegółowe: Uczeń: zna przykłady zawodów przyszłości i wie, jakie kompetencje są potrzebne do ich wykonywania, współpracuje w grupie, realizując zadanie metodą projektu, prezentuje efekty pracy w formie plakatu i krótkiej wypowiedzi. Metody pracy: filmy dydaktyczne, miniwykład, metoda projektu, praca w grupach. Środki dydaktyczne: tablica lub rzutnik oraz filmy pt. „Jak zrealizować projekt edukacyjny?” oraz „Praca metodą projektu”[1],  Karty informacyjne (załącznik nr 1), kartki A4 i A3 – dla każdej grupy, długopis, flamastry lub inne przybory do pisania – dla każdej grupy. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

W każdej szkole można zaobserwować zarówno uczniów, którzy z zaangażowaniem realizują zadania, jak i tych, którzy wycofują się, czekając na instrukcje. Czy te różnice wynikają z cech ucznia, czy ze sposobu postrzegania jego potencjału przez obecnych w otoczeniu dorosłych? Na podobną kwestię zwrócił uwagę Douglas McGregor, badacz środowiska pracy dorosłych. Opisał dwa sposoby patrzenia na możliwości człowieka. Choć jego teoria powstała w oparciu o obserwacje biznesu, to jej założenia można z powodzeniem odnieść również do edukacji. W jaki sposób i w jakim celu zastosować teorię X i Y w pracy z uczniami, którzy za chwilę staną się młodymi pracownikami?  Z artykułu dowiesz się: Czy styl zarządzania zespołem wpływa na motywację? Jak kierować grupą, by motywować pracowników lub uczniów? Czy efektywność i motywacja do pracy rosną wraz z autonomią i możliwością samorealizacji? Dlaczego biznesowa teoria X i teoria Y mają znaczenie w edukacji?

Cel główny: zwiększenie świadomości rodziców na temat wpływu stylu funkcjonowania (ekstrawertyzm, introwertyzm, ambiwertyzm) na wybory edukacyjne i zawodowe. Cele szczegółowe: poznanie i zrozumienie kluczowych pojęć: ekstrawertyzm, introwertyzm i ambiwertyzm, zdolność do identyfikacji dominującego stylu funkcjonowania u własnego dziecka, wiązanie stylu funkcjonowania z predyspozycjami do konkretnych wyborów edukacyjnych i zawodowych. Metody pracy: praca indywidualna, miniwykład, praca w grupach, case study w małych grupach. Środki dydaktyczne: Który styl działania jest najbliższy mojemu dziecku? (załącznik nr 1) – dla każdego rodzica, kartka i długopis – dla każdego rodzica, Case study do pracy w grupach (załącznik nr 2). Przewidywany czas realizacji: 60 min.

Cel główny: zwiększenie świadomości rodziców na temat roli aktywnego słuchania w budowaniu wsparcia emocjonalnego dziecka w okresie egzaminów. Cele szczegółowe: poznanie i zrozumienie technik aktywnego słuchania, rozpoznanie własnych postaw w komunikacji z dzieckiem, praktyczne zastosowanie umiejętności aktywnego słuchania w rozmowach z dzieckiem na temat emocji związanych z egzaminem. Metody pracy: miniwykład, praca w małych grupach, analiza przypadku (case study). Środki dydaktyczne: Case study do pracy w grupach (załącznik nr 1). Przewidywany czas realizacji: 60 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas IV–VI: uczeń wymienia różne grupy zawodów i podaje przykłady zawodów charakterystycznych dla poszczególnych grup, opisuje różne ścieżki ich uzyskiwania oraz podstawową specyfikę pracy w zawodach; załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: poznanie zawodów związanych ze zdrowiem psychicznym oraz rozwijanie postawy otwartości i gotowości do szukania pomocy w trudnych sytuacjach emocjonalnych. Cele szczegółowe, uczeń: rozumie, czym jest zdrowie psychiczne i dlaczego jest ważne, zna podstawowe zawody związane z ochroną zdrowia psychicznego, potrafi wskazać osoby, do których może się zwrócić w trudnej sytuacji emocjonalnej, rozpoznaje sytuacje, w których warto poprosić o pomoc, potrafi współpracować w grupie. Metody pracy: miniwykład z rozmową kierowaną, analiza sytuacji, praca w parach, quiz, praca w grupach, praca indywidualna. Środki dydaktyczne: Analiza sytuacji (załącznik nr 1), Opisy zawodów (załącznik nr 2), kartka A5 i długopis – dla każdej grupy, kartka A3 i pisaki – dla każdej grupy, pudełko, Pudełko wsparcia (załącznik nr 3). Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas IV–VI: uczeń wymienia różne grupy zawodów i podaje przykłady zawodów charakterystycznych dla poszczególnych grup, opisuje różne ścieżki ich uzyskiwania oraz podstawową specyfikę pracy w zawodach; załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: rozwijanie wiedzy uczniów na temat wybranych zawodów związanych z podróżowaniem oraz kształtowanie umiejętności krytycznego myślenia w obszarze planowania kariery. Cele szczegółowe, uczeń: zna przykłady zawodów, w których elementem pracy jest podróżowanie, rozumie, na czym polega specyfika tych zawodów, potrafi wskazać zalety i trudności związane z wybranymi profesjami. Metody pracy: burza mózgów zespołów, miniwykład z rozmową kierowaną, praca w grupach, analiza sytuacji, praca w parach, metoda plakatowa. Środki dydaktyczne: kartka A5 i długopis – dla każdej grupy, Analiza sytuacji (załącznik nr 1) – dla każdej grupy, kartka A4 oraz mazaki – dla każdej grupy. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń rozpoznaje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe); załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: rozwijanie kreatywności poprzez zastosowanie metody SCAMPER do tworzenia nowych rozwiązań oraz modyfikacji znanych przedmiotów. Cele szczegółowe, uczeń: zna i rozumie podstawowe założenia metody SCAMPER, potrafi zastosować siedem kroków metody do analizy wybranego przedmiotu, rozwija umiejętność twórczego myślenia i generowania nowych pomysłów w pracy samodzielnej i grupowej. Metody pracy: dyskusja moderowana z miniwykładem, doświadczenie, praca indywidualna, praca w grupach. Środki dydaktyczne: rekwizyt – plecak szkolny, Metoda SCAMPER (załącznik nr 1) – dla każdego ucznia, kartka A5 i długopis – dla każdego ucznia i dla każdej grupy, przykładowe rekwizyty przygotowane dla zespołów: zegar ścienny, kapcie, parasol, ramka na zdjęcie, latarka, okulary przeciwsłoneczne, kalkulator, wieszak na ubrania, etui na telefon – po jednym wybranym rekwizycie dla jednej grupy. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Jak wspierać młodego człowieka w budowaniu przyszłości, której kształt nieustannie się zmienia? Edukacja wymaga elastycznych narzędzi wspierających rozwój myślenia twórczego i samodzielności. Kreatywność oraz umiejętność analizowania to dziś fundamenty przyszłej kariery. Czy więc rozmowy o zawodach i przyszłości mogą być dla dzieci i młodzieży czymś więcej niż kolejnym szkolnym obowiązkiem? Metoda SCAMPER może pomóc uczniom nauczyć się dostrzegać więcej możliwości. Z artykułu dowiesz się m.in.: Na czym polega metoda SCAMPER i jakie pytania pomagają rozwijać kreatywne myślenie uczniów? Jak wykorzystać SCAMPER w doradztwie zawodowym, aby wspierać młodzież w planowaniu przyszłości? W jaki sposób nauczyciel może prowadzić zajęcia z użyciem SCAMPER, by pobudzać samodzielność i twórczość uczniów? Jakie przykładowe ćwiczenia z wykorzystaniem metody SCAMPER można przeprowadzić na lekcji?