Julia Sztyk

Przedsiębiorczość wykracza poza samą umiejętność zakładania firm. Obejmuje sposób myślenia, postawę oraz umiejętność dostrzegania i wykorzystywania pojawiających się szans. To umiejętność kreowania wartości poprzez identyfikowanie potrzeb, podejmowanie inicjatywy oraz gotowość do podejmowania ryzyka w celu osiągnięcia założonych celów. Osoby przedsiębiorcze łączą takie cechy, jak kreatywność, odpowiedzialność i determinacja. Przedsiębiorczość jest ważną kompetencją społeczną, która może być rozwijana niezależnie od wieku czy doświadczenia. Szkoła to pierwsze środowisko sprzyjające kreowaniu aktywnych postaw, kreatywności i odpowiedzialności. Naturalna ciekawość dzieci sprzyja otwartości i zachęca do eksplorowania nowych tematów. Wspieranie uczniów w budowaniu innowacyjnego myślenia i działań przedsiębiorczych jest inwestycją, która może przynosić wymierne efekty. Z artykułu dowiesz się: Jakie kluczowe kompetencje i postawy sprzyjają zachowaniom przedsiębiorczym? Dlaczego warto rozwijać cechy przedsiębiorcy już w szkole podstawowej? Jaka jest rola nauczyciela w rozwoju zachowań przedsiębiorczych u uczniów? Jakie są skuteczne metody i narzędzia wspierające młodych ludzi w działaniach przedsiębiorczych? Skąd czerpać inspiracje i wiedzę na temat kreowania postaw przedsiębiorczych? Czy przedsiębiorczy jest tylko ten, kto prowadzi działalność gospodarczą?

Zatrudnialność to zdolności jednostki do zdobycia, utrzymania i rozwoju w miejscu pracy. Umiejętne zarządzanie własną karierą oraz stały rozwój oczekiwanych na rynku pracy cech wydają się koniecznością w procesie poszukiwania zatrudnienia. Elastyczność oraz dopasowanie się do priorytetów firmy wpływają na adaptacyjność potencjalnych pracowników. Czy możliwe jest nauczanie zatrudnialności w szkole – instytucji kształtującej przyszłych pracowników? Z artykułu dowiesz się m.in.: Czym jest zatrudnialność i dlaczego staje się kluczowa na współczesnym rynku pracy? Jak szkoła może rozwijać kompetencje zwiększające zatrudnialność uczniów? Jakie działania i narzędzia edukacyjne realnie wspierają uczniów w budowaniu zdolności do zdobycia pracy? Jakie cechy pracownika decydują o wysokiej, a jakie o niskiej zatrudnialności?

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń charakteryzuje strukturę systemu edukacji formalnej oraz możliwości edukacji pozaformalnej i nieformalnej; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: uczeń określa swoje oczekiwania wobec edukacji ponadpodstawowej. Cele szczegółowe:Uczeń: zna różne typy szkół ponadpodstawowych i potrafi je porównać, potrafi wskazać, jakie formy nauki mogą pomóc mu w realizacji planowanego kierunku rozwoju, dokonuje wstępnej autoanalizy (m.in. preferencji, kompetencji) w celu wyboru formy dalszej edukacji, rozróżnia edukację formalną, pozaformalną i nieformalną. Metody pracy: miniwykład, dyskusja, burza mózgów, praca zespołowa, praca indywidualna, zagadka edukacyjna. Środki dydaktyczne: Planowanie ścieżki kariery (załącznik nr 1) – dla każdej grupy, Uproszczony system edukacji w Polsce [1] – dla każdej grupy, kilka arkuszy A4. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń dokonuje syntezy przydatnych w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej informacji o sobie wynikających z autoanalizy, ocen innych osób oraz innych źródeł oraz wyjaśnia zjawiska i trendy zachodzące na współczesnym rynku pracy, z uwzględnieniem regionalnego i lokalnego rynku pracy; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).Cel główny: uczeń poznaje znaczenie pojęcia „zatrudnialność”. Cele szczegółowe, uczeń: zna i rozumie czynniki wpływające na możliwość znalezienia i utrzymania pracy, potrafi zdefiniować zjawisko bezrobocia i wskazać jego przyczyny oraz skutki, potrafi rozpoznać własne mocne strony w kontekście przyszłego zatrudnienia, rozwija takie kompetencje, jak: analiza informacji, logiczne myślenie, praca zespołowa, wystąpienia publiczne. Metody pracy: miniwykład, burza mózgów, praca zespołowa, praca indywidualna, case study, prezentacja. Środki dydaktyczne: Kandydaci do pracy (załącznik nr 1) – dla każdej grupy, arkusze A4 lub A3 – dla każdego ucznia i dla każdej grupy. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas IV–VI: uczeń wymienia różne grupy zawodów i podaje przykłady zawodów charakterystycznych dla poszczególnych grup, opisuje różne ścieżki ich uzyskiwania oraz podstawową specyfikę pracy w zawodach; załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: uczeń podaje przykłady zawodów wykorzystujących AI. Cele szczegółowe:Uczeń: opisuje podstawowy proces zdobywania kwalifikacji zawodowych w zawodach wykorzystujących AI, potrafi rozpoznać przyczyny i skutki wykorzystania sztucznej inteligencji w pracy zawodowej, potrafi wymienić przykładowe umiejętności przydatne do rozwoju w świecie AI, rozwija kompetencje związane z pracą zespołową i doskonali swoje zdolności interpersonalne, rozwija kreatywność oraz śmiałość w wystąpieniach publicznych. Metody pracy: miniwykład, dyskusja, burza mózgów, praca zespołowa, drama. Środki dydaktyczne: Zawody z przyszłości (załącznik nr 1). Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas I–III: uczeń podaje przykłady swoich mocnych stron w różnych obszarach; załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: uczeń podaje przykłady swoich mocnych stron w różnych obszarach. Cele szczegółowe, uczeń: rozwija świadomość własnych talentów i mocnych stron, uczy się dostrzegać różnorodność talentów w środowisku, w którym funkcjonuje, dowiaduje się, jakie działania ułatwiają odniesienie sukcesu, rozwija zdolność pracy zespołowej i logicznego myślenia. Metody pracy: miniwykład, burza mózgów, praca zespołowa, praca indywidualna, gra dydaktyczna, ekspresja plastyczna. Środki dydaktyczne: Składniki mikstury sukcesu (załącznik nr 1) – dla każdej grupy, arkusz typu flipchart, klej w sztyfcie – dla każdej grupy, kolorowe kredki i flamastry. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII: uczeń określa wpływ stanu zdrowia na wykonywanie zadań zawodowych oraz określa własną hierarchię wartości i potrzeb; załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: uczeń określa wpływ stanu zdrowia na wykonywanie zadań zawodowych oraz dokonuje oceny własnej hierarchii wartości i potrzeb w kontekście znaczenia pracy w życiu człowieka. Cele szczegółowe, uczeń: poznaje znaczenie pojęć pracoholizm i work-life balance, potrafi rozpoznać przyczyny i skutki nadmiernego zaangażowania w pracę zawodową, potrafi dostrzec symptomy pracoholizmu i podaje propozycje działań profilaktycznych, kształtuje postawę zrównoważonego dbania o swoje życie prywatne i zawodowe. Metody pracy: miniwykład, dyskusja, burza mózgów, praca zespołowa, analiza przypadku (case study). Środki dydaktyczne: Historia Kasi i Adama (załącznik nr 1) – dla każdej z grup, karteczki samoprzylepne, arkusz typu flipchart. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas IV–VI: uczeń wymienia różne grupy zawodów i podaje przykłady zawodów charakterystycznych dla poszczególnych grup, opisuje różne ścieżki ich uzyskiwania oraz podstawową specyfikę pracy w zawodach; załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cel główny: uczeń podaje przykłady zawodów związanych ze sportem, opisuje różne ścieżki ich uzyskiwania oraz podstawową specyfikę pracy. Cele szczegółowe:Uczeń: wymienia zawody związane ze sportem, wskazuje ścieżki prowadzące do wybranych zawodów, opisuje podstawowe obowiązki osób pracujących w danym zawodzie, dostrzega znaczenie różnych ról w świecie sportu, określa zalety i wady pracy w zawodach sportowych, współpracuje w grupie, rozwijając umiejętności komunikacji i pracy zespołowej, rozumie znaczenie przestrzegania praw człowieka i solidarności na świecie, ucząc się empatii. Metody pracy: miniwykład, dyskusja, burza mózgów, praca zespołowa, prezentacja, zabawa aktywizująca. Środki dydaktyczne: Karty zawodów sportowych (załącznik nr 1), pojemnik na losy (np. koperta, kapelusz, worek itp.), arkusze A4 lub A3 – dla każdej grupy. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Scenariusz przeznaczony jest do pracy przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas I–III: uczeń podaje nazwy zawodów wykonywanych przez osoby w bliższym i dalszym otoczeniu oraz opisuje podstawową specyfikę pracy w wybranych zawodach oraz podaje przykłady swoich mocnych stron w różnych obszarach; załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325). Cele główne: uczeń podaje nazwy zawodów związanych z roślinami i opisuje podstawową specyfikę pracy w wybranych zawodach, uczeń podaje przykłady swoich mocnych stron w różnych obszarach. Cele szczegółowe:Uczeń: zna i rozumie specyfikę różnych zawodów związanych z roślinami, wymienia główne zadania i czynności zawodowe charakterystyczne dla pracy florysty, potrafi określić zakres talentów, zdolności i predyspozycji zawodowych florysty, potrafi nazwać i wymienić swoje mocne strony, rozwija kompetencje związane z autoanalizą, twórczym myśleniem i zdolnościami manualnymi. Metody pracy: dyskusja, burza mózgów, praca zespołowa, praca indywidualna, ekspresja plastyczna. Środki dydaktyczne: Bukiet atutów (załącznik nr 1) – dla każdego ucznia, plastikowe lub papierowe słomki – około 3 szt. dla każdego ucznia, zielona bibuła, kleje w sztyfcie, nożyczki, kolorowe kredki lub flamastry. Przewidywany czas realizacji: 45 min.

Współczesny rynek pracy zmienia się dynamicznie, a jednym z kluczowych czynników tych przemian są zmiany demograficzne. Zmiana pokoleniowa modyfikuje i na nowo ustala standardy w zatrudnieniu. Pokolenie Z, czyli osoby urodzone w latach 1995 – 2012, już wkraczają na rynek pracy, na nowo definiując świadomość zawodową pracowników. W przeciwieństwie do poprzednich pokoleń, ich świat jest nierozerwalnie związany z Internetem, mediami społecznościowymi i cyfrowymi narzędziami. Wszystko to wpływa na ich styl życia, wartości oraz oczekiwania wobec pracodawców i rynku pracy. Jakimi pracownikami będą uczniowie i już są świeżo upieczeni absolwenci?   Z tego artykułu dowiesz się: Uczniów w jakim wieku można określać przedstawicielami pokolenia Z?  Dlaczego pokolenie Z nazywa się również „cyfrowymi tubylcami”? Jakie cechy różnią przedstawicieli generacji Z od baby boomers, pokolenia X i pokolenia Y? Jak pokolenie Z funkcjonuje w realiach współczesnego rynku pracy? Jakie są kluczowe oczekiwania pokolenia Z wobec współczesnego świata pracy? Jak skutecznie wspierać rozwój zawodowy uczniów pokolenia Z? Co warto przeczytać, by zdobyć wiedzę temat zmian pokoleniowych na rynku pracy?