Od 1 września 2026 nowe zawody na rynku pracy w ramach kształcenia w szkołach branżowych

W ramach wprowadzonych zmian do klasyfikacji zawodów dodano 11 nowych zawodów, które przypisano do trzech branż:

• mechaniki precyzyjnej,
• ogrodniczej,
• teleinformatycznej.

To właśnie w tych obszarach widoczna jest największa potrzeba doprecyzowania kształcenia i lepszego przygotowania do konkretnych zadań zawodowych.

Największe zmiany obejmują branżę ogrodniczą, gdzie dotychczasowe, szerokie zawody zostały rozbite na bardziej wyspecjalizowane kierunki. W branży mechaniki precyzyjnej pojawiły się zawody związane z nowoczesnymi technologiami optycznymi, natomiast w branży teleinformatycznej wprowadzono zawód odpowiadający na rosnące znaczenie bezpieczeństwa cyfrowego.

Wprowadzenie nowych zawodów wynika z realnych zmian na rynku pracy. W wielu branżach pojawiają się nowe technologie i rozwiązania, które wymagają konkretnych umiejętności. Dotychczasowe zawody często były zbyt ogólne, żeby dobrze odpowiadać na te potrzeby. Coraz większe znaczenie ma specjalizacja, ponieważ pracodawcy nie szukają już „ogólnie przygotowanych” pracowników, ale osób, które potrafią wykonywać konkretne zadania i odnaleźć się w określonym środowisku pracy. Dotyczy to zarówno obszarów technicznych, jak i usługowych.

Zmiany są też odpowiedzią na niedobór pracowników w wybranych branżach. Wprowadzenie nowych zawodów ma ułatwić przygotowanie kadr tam, gdzie zapotrzebowanie jest największe. Jednocześnie to element szerszej aktualizacji systemu edukacji, który ma lepiej nadążać za tym, jak zmienia się gospodarka i sposób pracy.

Zmiany w klasyfikacji zawodów polegają przede wszystkim na przebudowie dotychczasowej struktury. Do systemu wprowadzono nowe zawody, a część dotychczasowych została przeznaczona do stopniowego wygaszenia. Nie jest to więc tylko rozszerzenie listy, ale uporządkowanie całego układu kształcenia. W wielu przypadkach jeden ogólny zawód został zastąpiony kilkoma bardziej wyspecjalizowanymi. Dzięki temu wyraźniej określono zakres pracy i umiejętności, które są potrzebne w danym obszarze, a sama klasyfikacja lepiej odzwierciedla to, jak wygląda dziś rynek pracy.

Wprowadzone zmiany obejmują nowe zawody przypisane do trzech branż. Każdy z nich odpowiada na konkretne potrzeby rynku pracy i wiąże się z bardziej precyzyjnym przygotowaniem do określonych zadań zawodowych.

Branża mechaniki precyzyjnej

• monter optoelektroniki – zawód związany z montażem i serwisem urządzeń wykorzystujących światło, takich jak elementy laserowe, światłowodowe czy optyczne systemy pomiarowe;
• technik optoelektroniki – obejmuje projektowanie, diagnostykę i obsługę bardziej zaawansowanych systemów optoelektronicznych wykorzystywanych m.in. w przemyśle i medycynie;
• technik optyki okularowej – przygotowuje do pracy przy doborze, wykonaniu i dopasowaniu wyrobów optycznych, w tym okularów korekcyjnych i specjalistycznych.

Branża ogrodnicza

• agroogrodnik – łączy wiedzę z zakresu upraw roślin z elementami produkcji ogrodniczej, z uwzględnieniem nowoczesnych metod i technologii;
• asystent ogrodniczy – zawód o bardziej podstawowym zakresie, przygotowujący do wykonywania prac związanych z pielęgnacją roślin i utrzymaniem terenów zieleni;
• asystent florystyczny – skupia się na wykonywaniu kompozycji roślinnych i wspieraniu pracy florysty w codziennych zadaniach zawodowych;
• ogrodnik terenów zieleni – obejmuje zakładanie i pielęgnację terenów zielonych, w tym parków, skwerów i przestrzeni publicznych;
• technik agroogrodnictwa – przygotowuje do planowania i prowadzenia produkcji ogrodniczej z wykorzystaniem nowoczesnych technologii i rozwiązań organizacyjnych;
• technik aranżacji florystycznych – zawód związany z projektowaniem i tworzeniem kompozycji roślinnych, także na potrzeby wydarzeń i przestrzeni komercyjnych;
• technik architektury krajobrazu i arborystyki – łączy projektowanie terenów zieleni z wiedzą o pielęgnacji i zarządzaniu drzewostanem.

Branża teleinformatyczna

• technik cyberbezpieczeństwa – zawód związany z ochroną systemów informatycznych, analizą zagrożeń oraz zabezpieczaniem danych i sieci przed atakami.

Wprowadzenie nowych zawodów wiąże się również z wycofywaniem części dotychczasowych kierunków kształcenia. Dotyczy to przede wszystkim zawodów o szerokim zakresie, które nie odpowiadały już w pełni aktualnym wymaganiom rynku pracy.

Proces wygaszania polega na tym, że szkoły nie będą prowadzić nowych naborów w tych zawodach, natomiast uczniowie, którzy już rozpoczęli naukę, mogą ją kontynuować i ukończyć na dotychczasowych zasadach. Dzięki temu zmiany są wprowadzane stopniowo i nie zaburzają przebiegu kształcenia.

Wprowadzone zmiany obejmują nie tylko samą listę zawodów, ale również kwalifikacje przypisane do poszczególnych kierunków kształcenia. To one określają, jakie umiejętności i wiedzę zdobywa uczeń w trakcie nauki oraz jakie efekty kształcenia powinien osiągnąć.

W wielu przypadkach doprecyzowano zakres kompetencji, tak aby lepiej odpowiadał rzeczywistym zadaniom wykonywanym w pracy. Zmiany dotyczą także podziału kwalifikacji oraz programów nauczania, które zostały dostosowane do nowych technologii i sposobów organizacji pracy. Dzięki temu kształcenie ma bardziej praktyczny charakter i lepiej przygotowuje do konkretnych obowiązków zawodowych.

Wprowadzone zmiany oznaczają dla szkół konieczność dostosowania oferty edukacyjnej do nowej klasyfikacji zawodów. Dotyczy to zarówno uruchamiania nowych kierunków kształcenia, jak i rezygnacji z naborów do zawodów, które są stopniowo wygaszane. W praktyce wiąże się to także z aktualizacją programów nauczania oraz organizacją procesu kształcenia w nowych obszarach.

Zmiany obejmują również przygotowanie kadry dydaktycznej do prowadzenia zajęć w nowych zawodach. W wielu przypadkach oznacza to potrzebę uzupełnienia wiedzy i dostosowania metod pracy do nowych treści kształcenia.

Dla uczniów oznacza to z kolei większą zgodność między tym, czego uczą się w szkole, a tym, czego będą od nich oczekiwać pracodawcy. W szerszej perspektywie jest to krok w stronę systemu edukacji, który lepiej odpowiada na zmieniające się warunki pracy i potrzeby gospodarki.

Przekształcenia w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego to wyraźny sygnał, że system edukacji dostosowuje się do realnych potrzeb rynku pracy. Wprowadzenie nowych zawodów, większa specjalizacja oraz aktualizacja kwalifikacji pokazują, w jakim kierunku będzie rozwijać się kształcenie zawodowe w najbliższych latach.