Audyt mojego cyfrowego śladu

Cel główny: zwiększenie świadomości uczniów na temat cyfrowego śladu oraz rozwijanie umiejętności świadomego zarządzania informacjami o sobie w sieci.

Cele szczegółowe:

• wyjaśnienie, czym jest cyfrowy ślad,
• sprawdzenie, jakie informacje na jego temat są dostępne w sieci,
• ocena, które elementy swojego cyfrowego śladu uczeń chce pozostawić bez zmian, a które woli zmienić lub lepiej zabezpieczyć,
• wskazanie, jak publiczne informacje o danym uczniu mogą wpłynąć na odbiór jego osoby w sytuacjach związanych z edukacją i pierwszą pracą.

Metody pracy:

• praca indywidualna, praca w grupach,
• miniwykład,
• dyskusja moderowana,
• analiza przypadku,
• storytelling

Środki dydaktyczne:

• tablica, pisak,
• „Profil w sieci” (załącznik nr 1) – dla każdej grupy,
• „Mój audyt cyfrowego śladu” (załącznik nr 2) – dla każdego ucznia,
• „Zostawiam czy zmieniam?” (załącznik nr 3) – dla każdego ucznia,
• telefon lub inne urządzenie z dostępem do sieci dla chętnych uczniów; dla pozostałych – przykładowy profil z załącznika nr 1.

Udział w audycie własnych kont jest dobrowolny.

Proponowane sytuacje dydaktyczne:

1. Cyfrowy ślad, czyli co zostaje po naszej aktywności w sieci? – wprowadzenie

Nauczyciel pyta, jakie informacje mogą pozostać w sieci po zwykłym dniu korzystania z telefonu, mediów społecznościowych, wyszukiwarki czy różnych aplikacji. Odpowiedzi uczniów zapisuje na tablicy. Następnie przeprowadza miniwykład na temat śladu cyfrowego.

Pytania:

• Jak korzystaliście wczoraj z sieci?
• Jakie informacje mogły po tych działaniach pozostać?
• Które zamieściliście sami, a które mogły dodać inne osoby?

Następnie nauczyciel porządkuje odpowiedzi w trzy grupy:

• treści publikowane samodzielnie (np. zdjęcia, komentarze),
• treści zamieszczane przez innych (np. oznaczenia, zdjęcia grupowe),
• dane powstające podczas korzystania ze stron i aplikacji (np. historia wyszukiwania, odwiedzane strony).

Dla prowadzącego: Proponowana wypowiedź nauczyciela: „Cyfrowy ślad to informacje o naszej aktywności w sieci. Tworzą go nasze publikacje, treści zamieszczane przez innych oraz dane zapisywane podczas korzystania ze stron i aplikacji. Obejmuje więc więcej niż zawartość jednego profilu w mediach społecznościowych”.

2. Co można wyczytać z profilu? – praca w grupach

Nauczyciel łączy uczniów w zespoły 3–5-osobowe. Każda grupa otrzymuje załącznik nr 1. Uczniowie zapisują, czego o właścicielce profilu może dowiedzieć się osoba, która jej nie zna, oraz które wnioski są tylko przypuszczeniami. Przedstawiciele grup prezentują odpowiedzi. Nauczyciel zapisuje na tablicy najczęściej wskazywane informacje i pyta, czy taki obraz osoby byłby pełny i sprawiedliwy z punktu widzenia kogoś, kto rozważa zaproszenie jej na praktykę lub do projektu.

Dla prowadzącego: Nauczyciel może zapytać:

• Co było widoczne od razu, a co ustaliliście po połączeniu kilku informacji?
• Które treści opublikowała właścicielka profilu, a które inne osoby?

Podkreśla, że zestawienie zdjęć, wpisów i oznaczeń może ujawnić zainteresowania, szkołę, odwiedzane miejsca czy sposób spędzania wolnego czasu.

3. Mój audyt cyfrowego śladu – praca indywidualna

Nauczyciel rozdaje uczniom załączniki nr 2. Uczeń może sprawdzić własne konta na swoim urządzeniu albo przeanalizować przykładowy profil z załącznika nr 1. Nie musi logować się na szkolnym urządzeniu, ujawniać wyników wyszukiwania, pokazywać ekranu ani podawać haseł. Nauczyciel nie zbiera kart z prywatnymi informacjami. Ze względu na czas uczniowie wybierają dwa zadania z karty, a pozostałe mogą wykonać samodzielnie po lekcji. Wariant z fikcyjnym profilem obejmuje zadania 1–3 (nie wymaga wyszukiwania rzeczywistej osoby ani logowania do serwisów).

Dla prowadzącego: Proponowana wypowiedź nauczyciela: „Sprawdźcie, jakie informacje o was są dostępne w sieci i do jakich danych mają dostęp wasze aplikacje. Zastanówcie się, co warto zmienić lub lepiej zabezpieczyć. Możecie też pracować na fikcyjnym profilu. Wyniki własnego audytu zachowajcie dla siebie”. Nauczyciel przypomina, że publiczne treści mogą być oglądane także podczas poszukiwania praktyk lub pierwszej pracy, lecz pojedynczy wpis nie daje pełnej wiedzy o człowieku.

4. Zostawiam czy zmieniam? – praca indywidualna

Nauczyciel rozdaje załączniki nr 3. Uczniowie, na podstawie własnego audytu albo fikcyjnego profilu, zapisują jeden element do pozostawienia i jedną możliwą zmianę. Zapis pozostaje prywatny; uczeń może podać ogólną zasadę bez ujawniania treści ze swojego konta. Zastanawiają się także, jak bez ujawniania prywatnych danych pokazać w sieci swoje zainteresowania lub umiejętności przydatne podczas poszukiwania praktyk lub pierwszej pracy.

5. Historia Jacka i podsumowanie

Nauczyciel przedstawia historię Jacka. Chętni uczniowie dopowiadają po 1–2 zdania o jego możliwej reakcji i sposobach szukania pomocy. Nie oceniają bohatera ani nie odgrywają ośmieszającego nagrania. Na zakończenie nauczyciel pyta:

• Co warto sprawdzić w publicznych informacjach o sobie przed zgłoszeniem na praktykę lub do pierwszej pracy?
• Jaki jeden bezpieczny krok można wykonać po tych zajęciach?

Uczniowie mogą odpowiedzieć ogólnie, bez ujawniania prywatnych informacji.

Dla prowadzącego: Proponowany początek historii: „17-letni Jacek dowiedział się, że na popularnym koncie pojawił się film z dawnych urodzin kolegi, na którym się wygłupiał. Ktoś skopiował nagranie z publicznego profilu i udostępnił je ponownie. Jacek nie wie, kto prowadzi to konto, a film zdobywa coraz więcej wyświetleń…”. W rozmowie warto uwzględnić kontakt z osobą publikującą, zgłoszenie materiału w serwisie i wsparcie zaufanej osoby dorosłej.